Aşağıda Sümerce dört dize, kelime sırasını değiştirmeden Türkçeye aktarılıyor.
Böylece okuyucu, Sümerce sözcüklerle Türkçe karşılıklarını aynı sırada izleyebilir.
“Bilgameš ve Gök Boğası — İlk dört dize”
1. DİZE — SÜMERCE
šul me₃-ka šul me₃-ka en-du-ni ga-an-dug₄
TÜRKÇE:
Yiğit savaşın, yiğit savaşın, türküsünü söyleyeceğim.
2. DİZE — SÜMERCE
en ᵈgilgameš₂ šul me₃-ka en-du-ni ga-an-dug₄
TÜRKÇE:
Bey Bilgameš, yiğit savaşın, türküsünü söyleyeceğim.
3. DİZE — SÜMERCE
a₂-ur₂ sag₉-sag₉ šul me₃-ka en-du-ni ga-an-dug₄
TÜRKÇE:
Kol bacakları düzgün, yiğit savaşın, türküsünü söyleyeceğim.
4. DİZE — SÜMERCE
en TUR kalag-kalag-ga šul me₃-ka en-du-ni ga-an-dug₄
TÜRKÇE:
Bey [belirsiz], çok güçlü, yiğit savaşın, türküsünü söyleyeceğim.
Burada šul me₃-ka ifadesinin anlamı tam olarak «savaşın yiğidi»dir; bunun Türkçede Sümerce dizilişe daha yakın biçimi «yiğit savaşın» olur. Anlaşılır Türkçede ise «savaş yiğidi» demek daha doğaldır.
Sözcüklerin karşılıkları:
šul — Yiğit, genç erkek
me₃ — Savaş
-ka — İlgi ilişkisini gösteren unsur
en — Bey, efendi
ᵈgilgameš₂ — Bilgameš (özel ad)
a₂-ur₂ — Kol ve bacaklar, uzuvlar
sag₉-sag₉ — Düzgün, güzel biçimli
TUR — Anlamı bu bağlamda belirsiz
kalag-kalag-ga — Çok güçlü, kudretli
en-du-ni — Onun türküsü, şarkısı
ga-an-dug₄ — Söyleyeceğim
Dil açıklaması:
İki filolojik uyarı önemlidir: Üçüncü dizedeki a₂-ur₂ sag₉-sag₉ Oxford çevirisinde «orantılı uzuvları olan» anlamındadır. Dördüncü dizedeki TUR işaretinin bağlamı ise güvenle çözümlenemediği için Oxford çevirisi burada boşluk bırakır. Ayrıca verilen dizelerin bir kısmı tabletlerde kırık olup editörlerce tamamlanmıştır.
Bu karşılaştırmada özellikle ilginç olan, Sümercenin en-du-ni ga-an-dug₄ («onun türküsünü söyleyeceğim») yapısında nesnenin fiilden önce gelmesidir. Bu bakımdan Sümerce ve Türkçe söz dizimi birbirine benzer. Ancak bu tipolojik benzerlik tek başına dil akrabalığını göstermez.
- ChatGPT yardımıyla -
Aşağıdaki fotoğraf:
“Aslan taşıyan dev kahraman — MÖ 8. yüzyıl”
Asur Kralı II. Sargon'un sarayından gelen bu kabartma, Bilgameš'e atfedilen en meşhur görüntülerden biridir.
Kahramanın özellikleri:
Gür, uzun ve kıvırcık sakal
Omuzlarına dökülen saçlar
Çok geniş omuzlar ve güçlü kaslar
Bir kolunda taşıdığı aslan
Ancak bu heykelin kesinlikle Bilgameš'i gösterdiği kanıtlanmış değildir. Geleneksel olarak onunla özdeşleştirilen bir kahraman figürüdür.
Timur Kocaoğlu
TEREF