The New York Times
October 5. 2026
Bir həftə əvvəl – oktyabr ayının 5-də “The New York Times” qəzetində Amerika Yəhudi İcmasının tanınmış nümayəndəsi və Bruklin kollecinin professoru Erik Altermanın (Eric Alterman) “Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsi uğursuzluğa düçar oldu” adlı maraqlı bir yazısı dərc olunub. Yazıda deyilir:
2018-ci ilin dekabrında Nümayəndələr Palatasının üzvü Nensi Pelosi əsasən yəhudilərdən ibarət auditoriya qarşısında belə bir vəd vermişdi: ABŞ Kapitoliysi «bünövrəsinə qədər dağılsa belə, geriyə yalnız bizim İsrailə göstərdiyimiz dəstəyə — hətta mən bunu yardım adlandırmazdım — və İsraillə əməkdaşlığımıza sadiqliyimiz qalacaq. Bu, fundamental prinsipdir».
Görünür, bu vəd iyulun ortalarında, xanım Pelosi yüzdən çox həmkarı ilə birlikdə ABŞ-ın yəhudi dövlətinə göstərdiyi yardımın azaldılmasının lehinə səs verəndə sarsıldı.
İsrailə qeyd-şərtsiz dəstək bir vaxtlar Konqresdə senatorun pencəyinin yaxasına taxılan bayraq nişanı qədər adi bir hal idi. Bu, böyük ölçüdə Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsinin (AİPAC) hər iki əsas siyasi partiyanın nümayəndələrini əhatə edən səyləri sayəsində mümkün olmuşdu.
Bu gün isə 2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın qəddar hücumlarına cavab olaraq başlayan İsrailin Qəzzada apardığı qanlı müharibədən sonra İsrail həm beynəlxalq miqyasda, həm də ABŞ-ın daxili siyasi arenasında, demək olar ki, təcrid olunmuş vəziyyətə düşüb.
Kaliforniya qubernatoru Qevin Nyusom sentyabr ayında PBS News telekanalına verdiyi müsahibədə İsrailin Qəzzada, Livanda və İordan çayının Qərb sahilindəki hərəkətlərindən danışarkən bildirib ki, Demokratlar Partiyasında «Bibi Netanyahunun hərəkətləri demək olar ki, hamı tərəfindən pislənilir». Bundan əlavə, o qeyd edib ki, hazırda partiya «Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsindən pul qəbul edilməsinə demək olar ki, yekdilliklə qarşı çıxır».
Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsinin misli görünməmiş siyasi güc və təsir dövrü başa çatıb. Bu təşkilatdan imtina etmək onun təşviq etdiyi ən geniş ikipartiyalı mövqeyə çevrilə bilər. ABŞ Senatına seçkilər çərçivəsində Miçiqanda respublikaçı namizəd Mayk Rocersin müttəfiqlərinin, məlumatlara görə, Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsindən onun dəstəklənməsi üçün reklam yerləşdirməməyi xahiş etdikləri bildirilir. Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsi və onunla əlaqəli qruplar Miçiqanda Senata namizədliyini irəli sürən Heyli Stivensin Demokratlar Partiyasının praymerizində qalib gəlməsinə kömək etmək üçün yay seçki kampaniyası dövründə reklamlara təxminən 30 milyon dollar sərmayə qoymuşdular.
Həmin yarış zamanı onun rəqibi, Doktor Əbdül Əl-Səid belə öyünürdü: “Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsi məni bu yarışdakı ən təhlükəli namizəd adlandırıb”. Əlbəttə ki, qalib gələn də Doktor Əl-Səid oldu.
Dünyanın Amerika-İsrail İctimai Əlaqələr Komitəsinin yeganə müştərisini necə qəbul etməsində baş verən dərin dəyişikliklərə və həmin müştərinin Amerika siyasətində getdikcə daha çox kənarda qalmasına baxmayaraq, təşkilat bu dəyişiklikləri nəinki qəbul etmir, hətta İsrailin 1991-ci ildəki kimi populyar olduğunu düşünür.
Həmin vaxt yəhudi dövləti amerikalıların təxminən 80 faizinin dəstəyinə malik idi. NBC News-un 2026-cı ildə keçirdiyi sorğunun nəticələrinə görə, hazırda ABŞ seçicilərinin yalnız 32 faizi İsrailə müsbət münasibət bəsləyir. Demokratlar arasında isə bu göstərici cəmi 13 faizdir.
Bundan əlavə, İsrail hətta bir çox amerikalı yəhudinin də dəstəyini itirib. The Washington Post qəzetinin 2025-ci ildə keçirdiyi sorğuya əsasən, amerikalı yəhudilərin 61 faizi İsrailin Qəzzada hərbi cinayətlər törətdiyini düşündüyünü bildirib, təxminən 40 faizi isə İsrailin soyqırımı törətdiyi qənaətindədir.
Digər bir yaxın tarixli sorğu göstərib ki, yaşı 35-dən az olan amerikalı yəhudilərin təxminən yarısı İsrail-Fələstin münaqişəsinin vahid, ikimillətli dövlətin yaradılması yolu ilə həll edilməli olduğunu düşünür. Bu ideya 1999-cu ildə fələstinəsilli amerikalı alim Edvard Səid tərəfindən müdafiə edildiyi vaxtdan bəri radikal və kənar mövqe hesab olunur.
İsrailə dəstək Demokratlar Partiyasından olan siyasətçilər üçün siyasi yükə, sionizmlə liberal dəyərlər arasında tarazlıq yaratmağa çalışan amerikalı yəhudilər üçün isə dərin daxili ziddiyyət mənbəyinə çevrilib. Kimliyini İsrailə dəstək vasitəsilə müəyyənləşdirməyə davam edən yəhudilərin bir çoxu, görünür, bu gün qocalar evlərinin və internat müəssisələrinin xərclərini hesablamaqla məşğuldur.
Gənc yəhudilər isə, demək olar ki, bütün dinlərə və etnik qruplara mənsub olan əksər gənc amerikalılar kimi, yəhudi dövlətinə getdikcə daha çox mənfi münasibət bəsləyirlər.
Cəmil Həsənli təqdim etdi.
Azadlıq.az