İskit ve Saka kadınları, küçüklükten itibaren ata binmeyi, avlanmayı ve silah kullanmayı öğrenen , sadece birer anne veya eş değil; aynı zamanda yurtlarını koruyan, ordunun ön saflarında çarpışan ölümcül birer savaşçıdırlar
İskit ve Saka kadın savaşçılarının askeri alandaki en büyük gücü, dönemin en ölümcül silahı olan kompozit yay (kurulu yay) ve okçuluktaki benzersiz ustalıklarıydı. Bozkır kavimlerinin geliştirdiği bu kısa ama son derece güçlü yaylar, at sırtında hareket halindeyken her yöne rahatça ateş edebilmeyi sağlıyordu. Antik yazarlar, Saka kadınlarının dörtnala giden bir atın üzerinde, geriye doğru dönerek bile hedefi tam isabetle vurabildiklerini (tarihte "Part Atışı" veya "Turan Taktiği" olarak bilinen yöntemin öncülü) hayranlıkla aktarır. Kadınların bu savaşçı kimliği öylesine güçlüydü ki, İskit geleneklerine göre bir genç kızın evlenebilmesi için savaş meydanında en az bir düşmanı öldürmesi şart koşulurdu.
Uzun yıllar boyunca Batı literatüründe "Amazon Efsanesi" olarak basitleştirilen ve mitolojik birer öge olarak görülen bu kadınlar, modern arkeolojik kazılar sayesinde somut birer tarihi gerçekliğe dönüşmüştür. Karadeniz'in kuzeyinden Altay Dağları'na kadar uzanan geniş bir coğrafyada açılan İskit ve Saka kurganlarında (mezarlarında), erkeklerin yanı sıra kadınların da zırhları, mızrakları, hançerleri ve özellikle içi tunç uçlu oklarla dolu sadakları (ok torbaları) ile gömüldüğü ortaya çıkmıştır. Yapılan DNA testleri, bu silahlı mezarların üçte birinden fazlasının genç kadınlara ait olduğunu kanıtlamıştır. Mezarlarda bulunan kemik kalıntıları, bu kadınların hayatlarını at sırtında geçirdiklerini gösteren anatomik değişimlere ve savaş meydanlarında aldıkları kılıç/ok yaralarına dair izler taşımaktadır. Sakaların ünlü kadın hükümdarı Tomris Hatun'un Pers İmparatoru Büyük Kiros'u mağlup etmesi, bu kadın askeri dehasının ve liderliğinin en somut tarihsel zirvesidir.
Savaşçı İskit ve Saka kadın okçuları, antik dünyanın ataerkil toplum yapısına tamamen meydan okuyan, özgür ve güçlü bir kadın modelinin tarihteki en net temsilcileridir. Onlar, mitolojideki hayali Amazonlar değil; bozkırın çetin şartlarında hayatta kalmak için yayı ve oku hayatlarının bir parçası haline getirmiş gerçek kahramanlardır. Hem kazılan kurganlardan çıkan arkeolojik bulgular hem de antik tarihçilerin tarafsız kayıtları, bu kadınların askeri yeteneklerinin dönemin askeri stratejilerini nasıl şekillendirdiğini gözler önüne sermektedir. İskit ve Saka kadınlarının cesareti, bağımsızlığı ve okçuluktaki üstün yetenekleri, Türk ve Avrasya bozkır kültürünün derinliklerinde silinmez bir iz bırakmış ve kadının toplumdaki güçlü yerinin tarihsel temelini oluşturmuştur.
Kaynaklar
Herodot – Tarih (İskitlerin yaşam tarzı, adetleri ve Amazonlarla birleşerek Sarmatları oluşturma efsanelerine dair antropolojik kayıtlar).
Adrienne Mayor – The Amazons: Lives and Legends of Warrior Women across the Ancient World (Kurgan kazıları ve DNA sonuçlarıyla İskit/Saka kadınlarının gerçekliğini ortaya koyan en kapsamlı modern eser).
René Grousset – Bozkır İmparatorluğu (Avrasya göçebelerinin askeri yapıları, kadınların rolü ve atlı okçuluk kültürüne dair temel kaynak).
Prof. Dr. İlhami Durmuş – İskitler (Sakalar) (Türk tarihçiliğinde İskitlerin sosyal, kültürel ve askeri yapısını, kadın savaşçıları inceleyen akademik çalışma).
Arkeolojik Kazı Raporları (Pokrovka ve Pazyryk Kurganları) – Rusya Bilimler Akademisi ve uluslararası arkeoloji ekiplerinin, silahlarıyla gömülen Saka/İskit kadın iskeletleri üzerine yaptığı antropolojik ve genetik araştırma sonuçları.
Bahtiyar Aydın
Yeliz Kılıçaslan