Bozkırın Ortasında Güçlenen Bir Devlet
15. yüzyılın ortalarında, Doğu Anadolu, Azerbaycan ve İran coğrafyasında hüküm süren Akkoyunlu Devleti, Sultan Uzun Hasan liderliğinde bölgesel bir süper güç haline gelmişti. Ancak bu askeri başarıların arkasında, sadece kılıç sallayan ordular değil, akıl ve diplomasiyle örülmüş bir strateji de yatıyordu. İşte bu stratejinin en tepesindeki isim, Uzun Hasan’ın annesi Sara Hatun’du. Dönemin sert siyasi ikliminde bir kadının diplomasi masasında başrol oynaması, sadece Türk tarihinde değil, dünya tarihinde de eşine az rastlanır bir deha örneğiydi.
Akkoyunlu Devleti, sınırlarını genişlettikçe dönemin en büyük gücü olan Osmanlı İmparatorluğu ile karşı karşıya geldi. Fatih Sultan Mehmet’in 1461 yılında Trabzon Rum İmparatorluğu üzerine sefere çıkması, Akkoyunlu ittifaklarını tehlikeye düşürmüştü. Savaşın kaçınılmaz göründüğü o kritik anda, Uzun Hasan ordusunu öne sürmek yerine en güvendiği elçisini, yani annesi Sara Hatun’u Fatih’in huzuruna gönderdi.
Sara Hatun, Yassıçemen’de Osmanlı ordugahına giderek Fatih Sultan Mehmet ile bizzat görüştü. Fatih, yaşlı ve bilge bu kadına büyük saygı gösterdi ve ona "Ana" diye hitap etti. Dağlık Trabzon yollarını yürüyerek aşarken Sara Hatun’un Fatih’e, "Oğul, bu küçücük Trabzon için bunca zahmete değer mi?"diyerek savaşı önlemeye çalışması tarihe kazındı. Sara Hatun bizzat yürüttüğü bu müzakereler sonucunda, Akkoyunlu Devleti'ni mutlak bir yıkımdan koruyan bir barış anlaşması imzaladı. Sadece barış yapmakla kalmadı, Trabzon hazinesinden devletinin payını alacak kadar çetin bir pazarlık yürüttü.
Sara Hatun’un yürüttüğü diplomasi sayesinde Akkoyunlu Devleti, Osmanlı gibi devasa bir askeri güç karşısında zaman kazandı ve bağımsızlığını uzun süre korudu. Onun hikayesi, Türk devlet geleneğinde kadının yönetimde, diplomaside ve devletin en kritik karar mekanizmalarında ne kadar hayati bir role sahip olduğunun en somut kanıtıdır. Sara Hatun, orduların yapamadığını zekasıyla başarmış, adını tarihe "ilk büyük Türk kadın diplomatı" olarak yazdırmıştır.
Kaynaklar
Âşıkpaşazâde, Âşıkpaşazâde Tarihi (Tevârîh-i Âl-i Osmân)
Yücel, Yaşar, Anadolu Beylikleri Hakkında Araştırmalar: Akkoyunlular ve Karakoyunlular,
Sümer, Faruk, Akkoyunlular
Ergi, Necla, Türk Tarihinde Kadın Diplomatlar ve Sara Hatun'un Siyasi Rolü.
Akkoyunlu Türk Budunu