Türküleri hepimiz ezbere biliriz.
Kimin sayesinde bildiğimizi ise çoğumuz hiç sormadık. Ben de sormamıştım... utanarak söylüyorum.
TRT’nin türkü notalarında küçük bir satır olur: “Derleyen.” Yıllarca o satırın üstünden okumadan geçtim. Sonra bir gün okudum, iki isim gördüm. Durmadan karşıma çıkan iki isim.
Birincisi Sivaslı bir öğretmen.
1899'da Sivas’ta doğmuş. Sivas’ın okullarında müzik öğretmeni. Ama yalnız müzik okutmamış; Türkçe, tarih, coğrafya, tabiat bilgisi...
Bir de Fransızca.
Yani o yılların taşrasında nerede bir eksik varsa oraya koşmuş bir adam. Valilik okusun diye onu İstanbul’a, konservatuvara göndermiş. Okumuş, bitirmiş, dönmüş. Sivas’a.
Sonra Ankara çağırmış. 1937'den 1953'e kadar köy köy dolaşmışlar; bir ninenin, bir çobanın, bir âşığın ağzından türkü toplamışlar. On bine yakın türkü... Notaya geçmesinde, arşive girmesinde, radyoda okunmasında en büyük pay onunmuş.
Adı Muzaffer Sarısözen. Yurttan Sesler’i kuran adam.
Kırklı yıllarda radyoda halk müziğiyle uğraşan profesyonel beş on kişiyi geçmiyormuş. Bugün binlerce. Kim bilir o türkülerin kaçı, onu söyleyen ninenin hafızasıyla birlikte sessizce toprağa girecekti.

İkinci isim komşu Yozgat’tan, Akdağmadeni’nden.
Babası daha okula başlamadan eline saz vermiş. Anlatırlar ki saz boyundan büyükmüş; çocuk, gövdesini duvara dayayarak çalarmış.
Büyüyünce Ankara’da Maliye Okulu’nu bitirmiş, maliyeci olmuş. Kadro, maaş, emeklilik... O zamanın ailelerinin dua ettiği kapı.
Üç yıl dayanabilmiş.
Bırakmış. Sazın peşine düşüp Ankara Radyosu’na, Sarısözen’in yanına gitmiş. Hocası 1963'ün dördüncü günü Ankara’da gözlerini yumunca bayrağı o taşımış. Yaklaşık bin türkü derlemiş; yarısından çoğunun notasını yazıp TRT repertuvarına koymuş.
Adı Nida Tüfekçi.
Şimdi düşününce... biri Kızılırmak’ın doğduğu şehirden, öbürü komşu ilden. İki adam ömür boyu başkalarının türküsünü taşımış. Kendi adları notanın köşesinde, küçük harflerle kalmış.
Bugün o türküleri sahnede okuyan alkışı alır. Hakkıdır da. Ama o küçük satırı okuyan pek olmaz...
Bazı insanlar türkü yakmaz. Türküyü yaşatır.
Sizin evde radyodan ilk duyduğunuz türkü hangisiydi, hatırlıyor musunuz?
Kızılırmak Türkü Diyarı