Alış-veriş etmək, təyyarə bileti almaq və ya restoranda masa rezervasiya etmək kimi əməliyyatları istifadəçilərin adından həyata keçirən süni intellekt agentləri iri internet şirkətlərinin maneələri ilə qarşılaşır. “Amazon”, “Delta Air Lines” və bəzi maliyyə qurumları bu sistemlərin platformalarına girişini məhdudlaşdırarkən, texnologiya şirkətləri ilə internet saytlarının sahibləri arasındakı mübahisə getdikcə dərinləşir.

Valyuta.az xəbər verir ki, “Meta”nın “Muse”, “xAI” şirkətinin “Grok”, “OpenAI”ın “Dots” və “Instinct” kimi süni intellekt agentləri son həftələrdə müxtəlif internet saytlarında əməliyyatlar həyata keçirə bilməz vəziyyətə düşüb. “Yelp” yalnız məlumatların lisenziyalaşdırılması proqramına görə ödəniş edən agentlərə icazə verir. “Delta Air Lines” isə bu sistemlərin aviabilet rezervasiyası yaratmasının qarşısını alır. “JPMorgan Chase” və “Charles Schwab” təhlükəsizlik narahatlıqları səbəbindən agentlərin müştəri hesablarına girişini məhdudlaşdırdıqlarını təsdiqləyiblər. “Cars.com” və “Amtrak” kimi platformalarda da oxşar giriş problemləri yaşanır.

“Amazon” və “Perplexity” arasında hüquqi mübarizə

Süni intellekt agentləri ilə bağlı ən diqqətçəkən mübahisələrdən biri “Amazon” və “Perplexity” şirkətləri arasında yaşanır. “Amazon” ötən il istifadəçilərin adından alış-veriş edən “Perplexity” funksiyasını bloklayaraq şirkəti məhkəməyə verib.

“Amazon” üçüncü tərəf proqram təminatlarının internet saytlarının istifadə qaydalarına əməl etməli olduğunu müdafiə edir. “Perplexity” isə bu məhdudiyyətlərin “Amazon”un reklam gəlirlərini qorumaq məqsədi daşıdığını iddia edir. Şirkətin fikrincə, süni intellekt agentləri istifadəçilərin rəqəmsal mühitdə onların adından əməliyyatlar həyata keçirən bir növ uzantısıdır.

İşə baxan hakim əvvəlcə “Perplexity”nin alış-veriş əməliyyatlarını dayandırması barədə qərar verib. Lakin apellyasiya məhkəməsi avqust ayında bu qərarı ləğv edib. Bundan sonra “Amazon” şikayətini yeniləyib.

Hüquqi mübarizə davam edərkən “Amazon” “Meta”nın “Muse” köməkçisini də saytın siyasətini pozduğu səbəbilə bloklayıb. “Grok”, “Dots” və “Instinct” agentlərinin də “Amazon” platformasında əməliyyat həyata keçirə bilmədiyi bildirilir.

Süni intellekt agentləri üçün tərəfdaşlıq dövrü

Artan məhdudiyyətlər texnologiya şirkətlərini internet saytları ilə birbaşa razılaşmalar bağlamağa sövq edir. “Meta” “Muse” köməkçisinin alış-veriş edə bilməsi üçün “Walmart”, “Gap”, “Sephora” və “Best Buy” şirkətləri ilə tərəfdaşlıq qurub. “Shopify” da öz ticarət şəbəkəsini süni intellekt agentlərinin istifadəsinə açıb.

Bununla belə, bu razılaşmalar bütün problemləri həll etməyib. “Reddit” istifadəçilərinin paylaşımlarına görə, “Google” “Muse” vasitəsilə həyata keçirilən bəzi əməliyyatları şübhəli fəaliyyət kimi qiymətləndirərək hesabları bloklayır. “Walmart” ilə tərəfdaşlığa baxmayaraq, ödəniş mərhələsində problemlə üzləşən istifadəçilər də var.

Süni intellekt sistemlərini qiymətləndirən “EquiStamp” şirkətinin rəhbəri Kris Kanal hesab edir ki, giriş məhdudiyyətləri bu sistemlərin istifadəçilərə təqdim etdiyi faydanı azaldır. Çünki agentin daxil ola bilmədiyi saytların sayı artdıqca, onun yerinə yetirə biləcəyi əməliyyatların dairəsi də daralır.

“OpenAI” və “Google” məsələ ilə bağlı şərh verməkdən imtina edib. “Instinct” tərəfindən isə açıqlama verilməyib.

Botlara qarşı sistemlər yeni maneə yaradır

Süni intellekt agentlərinin qarşılaşdığı problemlər birbaşa qadağalarla məhdudlaşmır. Dələduzluğun, avtomatlaşdırılmış hücumların və icazəsiz məlumat toplanmasının qarşısını almaq üçün hazırlanmış botlara qarşı sistemlər də bu vasitələrin fəaliyyətini çətinləşdirir.

Veb infrastrukturu sahəsində fəaliyyət göstərən “Cloudflare” 2025-ci ildə sayt sahiblərinə süni intellekt tarayıcılarını bir kliklə bloklamaq imkanı təqdim edib. Bu cür tədbirlər axtarış sistemlərinin indeksləmə prosesləri və süni intellekt modellərinin təlimi üçün istifadə olunan avtomatlaşdırılmış tarayıcıları da əhatə edir.

Kanalın fikrincə, təhlükəsizlik yoxlamalarının geniş yayılması gələcəkdə adi internet istifadəçilərinə də təsir göstərə bilər. İnsanlardan həqiqi istifadəçi olduqlarını sübut etmək üçün daha çox təsdiqləmə mərhələsindən keçmək tələb oluna bilər.

Beləliklə, süni intellekt agentlərinin internetdən istifadəni asanlaşdırmaq vədi ilə saytların təhlükəsizlik və giriş siyasətləri arasında yeni ziddiyyət yaranır.