Göç ettirilen veya göç etmek zorunda kalan ların aşağıdaki rakamsal listesi durumun vehametini ortaya koymaya yetmektedir.
KİRİMDAN 1783 – 1856 da 73 yılda en az 1 milyon
KİRİM VE KUBANDAN 1856 – 1862 6 yılda 450 bin
KİRİM VE KUBANDAN 1867 – 1914 47 yılda 350 bin
KAFKASLARDAN 1862 – 1865 3 yılda 1.5 milyon
KAFKASLARDAN 1865 – 1900 35 yılda 1 milyon
KAFKASLARDAN 1874 1877 3 yılda 125 bin
BALKANLARDAN 1877 – 78 800 bin
BALKANLARDAN 1878 – 1914 36 yılda 2.200 bin
TOPLAMDA 130 yılda 7.400 bin insan göç etti. Bu insanlar belkide şanslı olanlarıydı. Birde Ruslar tarafından katledilenler var.
17 EKİM devriminden sonra Sovyet rejiminin yıkıldığı 1991yılına kadar geçen uzun ve vahşet dolu baskıcı bir dönem var.Bu dönem içerisinde başta Türk halkları olmak üzere tüm müslüman halklara ve rejim muhalifi herkese uygulanan ve çoğu günümüzde dahi bilinmeyen yüzlerce insanlık suçu var.
BUNLARDAN BAZILARI:
1918- 19 YILLARI arasında Kazakistan’da oluş turulan suni açlıkta 1.2 milyon insan açlıktan öldü.1921 – 22 YİLLARİ arasında yine KAZAKİSTANt’ da açlıktan 1.7 milyon insan ölürken nüfuslarının % 40’ını kaybettiler.Kardeş Kazak halkının içerisinde yine kimliğini koruyan veya KAZAKLAŞMIŞ NOGAY nüfus azımsan maya cak orandadır. Ortak bir tarih ve kültüre sahip bu iki halkbu dönemde büyük acılar ve kayıplar yaşadılar.
1921 ve 1922 YILLARINDA ihtilal sonrasında yaşanılan ve tüm RUSYAYI ama özellikle URAL ve KİRİM’ da yaşanılan çoğunluğu suni oluş turulan açlıkta 5 milyon insan hayatını kaybe derken bu rakamın en az 100.000 ‘i yine NOGAY TÜRKLERİYDİ.
1932 – 33 YİLLARİ UKRAYNA HOLOMODOR soykırımına suni olarak yaratılan açlık neticesinde başta UKRAYNA ve KIRIM olmak üzere KAFKASYA ve KAZAKHSTAN genelinde 6 milyon insan, RUSİYA genelinde 11 milyon insan açlıktan öldü. KAZAKİSTAN’ da 2.3 ile 3.3 milyon insan açlıktan öldü. Bu olayda gerek Kırım’da gerekse Kazakistan’da yaşayan onbinlerce NOGAY Türkü’de hayatını kaybetti.
18 MAYIS 1944 KIRIM TATAR Sürgününde bir gece içerisinde yüzbinlerce insan evlerinden ve yurtlarından edildi. Bu noktada KIRIM TATAR ve NOGAY ayrımı yapmak doğru olmamakla bir likte Kırım’da sürgün edilenlerin en az 100.000’i NOGAY kökenlidir ve bu sürgün edilenlerden 195.000 insan hayatını kaybetmiştir.
23 ŞUBAT 1944 ÇEÇEN- İNGUŞ Sürgününde
3 gece içerisinde Stalin’in emri ile 500 ila 700.000 ÇEÇEN ve İNGUŞ, KALMIK, BALKAR, KARAÇAY, MESKET TÜRKLERİ ve VOLGA ALMANLARI Rusya içlerine sürüldü. Çeçen İnguş Cumhuriyetine yerleştirilen NOGAY TÜRKLERİNİN bır kısmı da bu sürgünde yer aldı.
2 KASIM 1943 tarihinde KARAÇAY’ LAR ve
8 Mart 1944’te de MALKAR ’LAR sürgün edildi.
14 KASIM 1944 tarihinde AHISKA Sürgününde, 200.000 insan sürgün edildi.
YUKARIDA yazdıklarımızda da görüldüğü gibi Orta Asya ve Kafkas coğrafyasında acı çeken neredeyse her halkın içerisinde Nogaylar mutlaka vardı. Acılarımız ortak acılarımız.
1984 VE 1989 YİLLARİNDA BULGARİSTAN tarafından zorunlu göçe tabi tutulan 350 bin Türkün içerisinde Bulgaristan’da Tuna’nın güneyindeki Deliorman bölgesi ve Dobruca ‘da ikamet eden NOGAY TÜRKLERİ de vardı.
NOGAY TÜRKLERİ 1783’ den 1944 YİLİN kadar birçok sürgün, kıyım ve soykırıma maruz kalmış bir halk oldu.
Sevda Amanova