Tarihi kaynaklarda "Dokuz Oğuz, On Uygur" tabiriyle anılan Uygurlar, Türk milletinin kültür ve medeniyet mayasıdır. Onlar, göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçerek Türk tarihinde ilk şehirleri kuran, tarımı, matbaayı ve mimariyi geliştiren öncülerdir. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı forsunda gururla parlayan 16 yıldızdan biri olan Uygur Devleti, asırlar öncesinden bugüne uzanan köklü bir mirasın adıdır.
Uygurlar, Türk dilinin ve edebiyatının en büyük hazinesi olan "Dîvânu Lugâti't-Türk"ün mirasçıları, adaleti ve devlet yönetimini anlatan başyapıt "Kutadgu Bilig"in öz varisleridir. Türkçe sözlüğe adını altın harflerle yazdıran bu kadimen topluluk, yüksek kültürleri nedeniyle Türk dilinde "Medeniyet" sözcüğünün tam karşılığı olarak kabul edilmiştir. Dünya tarihinde Türkiye dışında "Türk" adıyla (Geniş anlamda Doğu Türkistan / Türkistan coğrafyasında) devletleşme şuurunu devam ettiren en dirençli boylardan biridir. Ancak bugün bu kadim coğrafya, yani Doğu Türkistan, büyük bir insan hakları mücadelesine sahne olmaktadır. Doğu Türkistan davası, sadece coğrafi bir mesele değil; asil bir milletin var olma, milli hak-hukuk, kimlik ve özgürlük mücadelesidir.
Dünü medeniyet ışığıyla aydınlatan Uygur Türkleri, bugün de milli benliklerini ve insani haklarını koruma savaşı vermektedir. Unutmayalım ki, Doğu Türkistan’ın sesi olmak, Türk kültürünün kalbine ve tarihine sahip çıkmaktır. Kardeşlerimizin haklı davasında yanlarındayız!
Kaynaklar:
Kaşgarlı Mahmud – Dîvânu Lugâti't-Türk
Yusuf Has Hacib – Kutadgu Bilig
Prof. Dr. Bahaeddin Ögel – Türk Mitolojisi ve Uygur Tarihi