14 oktyabr 1938-ci ildə dünyaya göz açan Fərəh Pəhləvi (Diba) XX əsr Şərq tarixinin enişli-yoxuşlu, ən çox müzakirə olunan simalarından biridir. Şərq dünyasında ilk dəfə rəsmi imperatriça – “Şahbanu” titulunu alan Fərəh Pəhləvi, təkcə siyasi mövqeyi ilə deyil, həm də kökləri, mədəniyyətə verdiyi töhfələr və mühacirət həyatı ilə yaddaşlarda dərin iz qoymuşdur.

Tarixçilər və mədəniyyətşünaslar Fərəh Pəhləvinin həyat yolunu, mənşəyini və fəaliyyətini belə təhlil edirlər. Onun atası Sohrab Diba Təbriz köklü, hərbi təhsilli zadəgan ailəsindən idi. Uşaq yaşlarında atasını itirən Fərəh ilk təhsilini Tehranda alsa da, daha sonra Parisdə Memarlıq Məktəbində (École Spéciale d’Architecture) təhsilini davam etdirmişdir. Məhz Parisdə tələbə ikən Məhəmməd Rza Pəhləvi ilə tanışlığı onun taleyini kökündən dəyişdirmiş və 1959-cu ildə baş tutan izdivacla İranın son kraliça ailəsinin mərkəzinə çevrilmişdir.

Fərəh Pəhləvinin hakimiyyət illərindəki fəaliyyəti əsasən ölkədə incəsənət, təhsil və sosial islahatların dəstəklənməsi ilə yadda qalmışdır. Onun birbaşa təşəbbüsü ilə 1977-ci ildə Tehranda Müasir İncəsənət Muzeyi təsis olunmuş, Qərb və Şərq rəssamlarının nadir əsərləri toplanmışdır. Eyni zamanda qadın hüquqlarının genişləndirilməsi, uşaq evlərinin tikilməsi və səhiyyə layihələri onun kurasiyasında olmuşdur.

1979-cu il İran İslam İnqilabından sonra monarxiyanın devrilməsi ilə Pəhləvilər ailəsi ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır. Mühacirət illərində həyat yoldaşını və iki övladını itirən Fərəh Pəhləvi hazırda Fransa və ABŞ-da yaşayır, xatirələrini qələmə alır və mədəniyyət layihələrini dəstəkləməkdə davam edir.

Fərəh Pəhləvi obrazı modernləşmə ilə ənənə arasındakı ziddiyyətləri, Şərq qadınının qlobal miqyasdakı təsirini və tarixin kəskin dönüşlərini özündə ehtiva edən mühüm bir tarixi şahsiyyətdir.
Faktum.az