Birinci Dünya Müharibəsi zamanı, 6 avqust 1915-ci ildə Osovets qalası (indiki Polşa ərazisində) uğrunda baş vermiş, hərb tarixinin en dəhşətli və qeyri-adi döyüşlərindən biridir.
Alman ordusu strateji əhəmiyyətə malik Osovets qalasını aylarla mühasirədə saxlayır, lakin rus qarnizonunun müqavimətini qıra bilmirdi. İstehkamları darmadağın etmək üçün alman komandanlığı kimyəvi silahdan — xlor və brom qarışığından ibarət zehərli qazdan istifadə etmək qərarına gəldi.
​6 Avqust 1915-ci ildə səhər saat 4-də almanlar küləyin istiqamətini gözləyərək qaz balonlarını açdılar. 12-15 metr hündürlüyündə zəhərli yaşıl-sarı qaz dalğası qala istiqamətində irəlilədi. O dövrdə rus əsgərlərinin əlində effekti olan qaz maskaları yox idi. Əsgərlər üzlərini isladılmış parça ilə bağlamağa çalışsalar da, bu kömək etmədi. Qazın təsirindən bitkilər saraldı, silahların bürünc hissələri oksidləşdi. Qalanı müdafiə edən yüzlərlə əsgər yerindəcə həyatını itirdi, sağ qalanlar ağır zəhərləndi.
​Almanlar qazın təsirindən sonra qalada heç kimin sağ qalmadığını düşünərək, 7.000 nəfərlik 11-ci Landver piyada diviziyası ilə rahat şəkildə qalaya doğru irəliləməyə başladılar.
​"Ölü Adamların" Əks-Hücumu
​Alman əsgərləri səngərlərə yaxınlaşanda gözlənilməz bir mənzərə ilə qarşılaşdılar. 226-cı Zemlyanski alayının sağ qalmış təxminən 60-70 nəfərlik əsgər heyəti leytenant Vladimir Kotlinskinin rəhbərliyi ilə əks-hücuma keçdi. Əsgərlərin üzləri və bədənləri qaz yanıqlarından tanınmaz halda idi. Kimyəvi maddə ciyərlərini parçaladığı üçün əsgərlər qan qusa-qusa, əski parçalarına bürünmüş halda snayper və nizamlı süngü hücumuna keçmişdilər.
Öldüklərini zənn etdikləri adamların qan içində, qorxunc səslər çıxararaq üzərlərinə gəldiyini görən alman əsgərləri psixoloji şok keçirdilər. Onlara elə gəldi ki, qarşılarındakı canlı insanlar yox, dirilmiş meyitləridir. Panikaya düşən 7.000 nəfərlik alman qoşunu geriyə qaçmağa başladı. Qaçış zamanı öz tikanlı məftillərinə dolaşaraq ağır itkilər verdilər. Rus artilleriyası da geri çəkilən almanları atəşə tutdu.
​Bu gözlənilməz əks-hücum almanların planını tamamən pozdu və qalanın alınmasını təxirə saldı. Əks-hücuma rəhbərlik edən 21 yaşlı leytenant Vladimir Kotlinski aldığı ağır zəhərlənmədən elə həmin günün axşamı vəfat etdi və ölümündən sonra 4-cü dərəcəli Müqəddəs Georgi ordeni ilə təltif olundu.
​Rus ordusu yalnız avqustun sonuna yaxın, strateji zərurət qalmadığı üçün qalanı nizamlı şəkildə təxliyyə etdi və geridə qalan istehkamları partlatdı.
Sahil Born To Die