12 hayvanlı Türk Takvimi, JÜPİTER takvimidir. Jüpiter her burçta 1 yıl kadar kalır ve her yıl bir takımyıldızı ziyaret eder. 1 yıllık döngüsünü 12 yılda tamamlar. Bu 12 hayvan, 12 takımyıldızı temsil eder ve bu hayvanlar gökyüzündeki 12 takımyıldızın izdüşüm çizimleridir. 12 hayvanlı takvim “Yıllık Takvimdir”. Günümüzde bu 12 hayvan, Mezepotamya astrolojisine göre; Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Kova ve Balıktır. Türk takvimine göre ise bu takımyıldızlar; Sıçan, Sığır, Pars, Tavşan, Ejderha, Yılan, At, Koyun, Maymun, Tavuk, İt ve Domuz'dur.
Fransız Türkolog E. Chavannes, 12 yıllık Jüpiter döngüsünü "TÜRK DÖNGÜSÜ" olarak adlandırır. Eberhard 12 Hayvanlı Türk Takvimini Göçebe Türklerin icat ettiğini söyler.
Türk mitolojisinde Tanrı ÜLGEN'in göksel karşılığı JÜPİTER'dir ve Göktürkler 12 yılda bir Tanrı Ülgene Beyaz bir At Kurban ederler. Bu tam da Jüpiter döngüsüne uygundur.
Ülgen kelimesinin etimolojisi bölen, paylaştıran demektir. Adın kökü üle-, yani “bölmek, paylara ayırmak, dağıtmak” fiiliyle; -gen bölümü ise bu işi yapanı bildiren ekle ilişkilidir. Bu çerçevede Ülgen’in “paylaştıran” anlamı, göksel bir boyut kazanır. Jüpiter’in yaklaşık on iki yıllık dolanımı, her biri bir hayvanla temsil edilen on iki zaman payına ayrılır. Ülgen böylece zamanı bölüştüren, her yıla kendi payını ve niteliğini veren kozmik güç olarak yorumlanabilir.
Nuray Bilgili.