Bir neçə il öncə, deyəsən, Mehmet Ali Birandın hazırladığı verilişdə bir yunanın xatirələrinə rast gəlmişdim. Deyirdi, türk qonşumuz bizi poqromçulardan gizlətdi, sonra əlinə dəyənək götürdü və poqromçulara qoşularaq başqa yunanları cəzalandırmağa getdi.
İnsan psixologiyasının belə halları var. "Yunanlar ümumən pisdir, amma mənim qonşum Niko, Konstantin və ya Yelena yaxşı yunandır".
Qurtuluş savaşından bir müddət sonra Türkiyə-Yunanıstan münasibətləri heyrətamiz şəkildə yaxşılaşdı. Hətta 1934-cü ildə Yunanıstanın keçmiş baş naziri Elefterios Venizelos Mustafa Kamal Atatürkü Nobel sülh mükafatına namizədliyini irəli sürdü.
İkinci dünya müharibəsi zamanı alman işğalı nəticəsində Yunanıstanda "Böyük aclıq" başlayanda Türkiyə qonşu ölkəyə dəfələrlə humanitar yardım göstərdi.
Sanki bu ölkələr Atatürkün dediyi kimi "üzücü maziyi ebediyen" qapatmışdılar. Amma 1950-ci illərdə Kiprdə "enosiz" (Yunanıstana birləşmə) hərəkatının başlaması münasibətləri yenidən pisləşdirdi.
Lozanna müqaviləsinə görə baş verən "əhali mübadiləsi" İstanbul yanunlarına və Qərbi Frakiya türklərinə aid edilmirdi. Kipr hadisələri və 6-7 sentyabr poqromları ilə türk-yunan münasibətlərinin kəskinləşməsi 100 minə qədər yunanı tarixi şəhərlərindən köçməsinə səbəb oldu. Hazırda İstanbulda 2-2,5 min yunan mənşəli insanın yaşadığı təxmin edilir.
Poqrom haqqında daha ətraflı məlumat istəyirsinizsə, məqaləmi gözləyin.
Yadigar Sadıqlı