Harvard Üniversitesi’nde fizik doktorası yapan Türk bilim insanı Şükrü Furkan Öztürk, bilim dünyasının uzun yıllardır üzerinde çalıştığı önemli sorulardan birine deneysel bir açıklama getirdi.
Kimdir?
Bilkent Üniversitesi Fizik Bölümü mezunu olan Öztürk, 2018 yılında Harvard Üniversitesi’nde fizik alanında doktora eğitimine başladı. Genç bilim insanı, çalışmalarını özellikle yaşamın kökeni ve moleküler biyoloji ile fiziğin kesiştiği konular üzerine yoğunlaştırdı.
175 yıllık soru neydi?
Çalışmanın merkezinde, Fransız bilim insanı Louis Pasteur’ün 1848 yılında dikkat çektiği “homokiralite” problemi bulunuyor. Yaşamın temel yapıtaşlarını oluşturan bazı moleküllerin neden yalnızca tek bir “el” biçimini tercih ettiği, uzun süredir bilim insanlarının cevaplamaya çalıştığı sorulardan biriydi.
Önemli keşif nasıl gerçekleşti?
Öztürk ve araştırma ekibi, manyetik özellik taşıyan mineraller üzerinde RNA’nın öncül moleküllerinin kristalleşmesini inceledi. Deneylerde bu moleküllerin belirli bir yönde düzenlenebildiği ve tek yönlü sarmal yapıların oluşabildiği gösterildi.
Bu sonuç, yaklaşık 4 milyar yıl önce yaşamın ortaya çıkışı sırasında moleküllerin neden belirli bir yönelimi tercih etmiş olabileceğine dair önemli bir ipucu sağlıyor.
Neden önemli?
Araştırma, yaşamın kökenine ilişkin temel sorulardan biri olan homokiralitenin nasıl ortaya çıkmış olabileceğine deneysel bir açıklama sunması açısından büyük ilgi gördü. Çalışmanın yayımlanmasıyla birlikte bilim dünyasından da olumlu değerlendirmeler geldi.
Nobel ödüllü biyokimyacı Jack Szostak, homokiralitenin yaşamın ortaya çıkışı açısından önemli olduğunu ve çalışmanın bu probleme mantıklı bir çözüm önerdiğini belirtti.
Öztürk ayrıca Harvard Üniversitesi tarafından verilen Gertrude ve Maurice Goldhaber Ödülü ile de onurlandırıldı.
Kısacası:
Bilkent’ten Harvard’a uzanan bilim yolculuğunda Şükrü Furkan Öztürk, yaşamın kökenine ilişkin yaklaşık iki asırdır tartışılan bir probleme deneysel bir bakış sundu. Çalışması, Dünya’daki yaşamın ilk moleküler