Umur Bey Aydınoğulları Beyliği’nin ikinci ve en ünlü beyidir. Denizci olarak bilinen bir Türk askeri ve devlet adamıdır. 1309 yılında dünyaya geldi.
Aydınoğulları Beyliği’nin kurucusu Aydınoğlu Mehmet Bey’in beş oğlundan ikincisidir.
İsmi “işler, yükümlülükler, görevler“ anlamına gelir
Genç yaşta İzmir valiliğine atandı ve babasının Ayasuluk’ta (bugünkü Selçuk) kurduğu donanma ile korsanlık yaparak ün kazanan Umur Bey; Sakız Adası, Bozcaada, Eğriboz, Mora Yarımadası ile Rumeli sahillerine akınlar düzenledi.
Babasının ölümünden sonra diğer kardeşlerinin de onayıyla 1334 yılında beyliğin başına geçti.
Saltanatı, 1348’de ölümüne dek 14 yıl sürdü. Beylik, onun idaresi altında en parlak günlerini yaşadı.
Umur Bey denizci olarak büyük şöhret kazanmış bir Türk askeri ve devlet adamıdır.
Aydınoğulları Beyliği’nin ikinci ve en ünlü beyidir.
Babasının ölümünden sonra diğer kardeşlerinin de onayıyla beyliğin başına geçti. Vefatına dek 14 yıl hüküm sürdü. Beylik, onun idaresi altında en parlak günlerini yaşadı.
Umur Bey'in 1340 yılında 300 gemiden oluşan donanmasını karadan çekerek Mora girişindeki Germe Hisarı’na ulaştıkları; dönüşte de Germe yakınında tekrar karadan geçerek İzmir’e ulaştıkları 1465 tarihli “Düstürname-i Enveri” adlı eserde anlatılmıştır.
Bu nedenle Umur Bey’den “gemileri karadan yürüten ilk Türk” olarak bahsedilir...
Düstûrnâme’de Umur Bey’in Aşağı İzmir’deki Latinler’i sürekli baskı altında tuttuğu, ardından Birgi’ye gidip babasının türbesini ziyaret ettiği, oradan ağabeyi Hızır’ı görmek için Ayasuluk’a geçtiği, buraya gelen diğer kardeşleriyle de görüştüğü, hemen sonra İzmir’de Latinler’le savaşırken öldüğü belirtilerek son iki yıl kısaca anlatılır.
Aslında Şubat 1348 de Umur Bey, Aşağı İzmir üzerindeki baskısını iyice arttırmıştı. Şiddetli hücumlar sırasında bizzat askerin önüne geçerek kaleye tırmanmak isterken bir ok isabetiyle hayatını kaybetti ( Mart 1348 )
Onun ölümü üzerine muhasara kaldırıldı ve naaşı Birgi’ye götürülerek babasının türbesine defnedildi...
Umur Bey'in hayat hikayesi, yaptığı fetihler, akınlar, deniz seferleri Osmanlı Devleti'nin Fatih dönemi vakanüvislerinden olan Enverî tarafından 1465'te kaleme alınan "Düsturname-i Enveri"'de ayrıntılarıyla anlatılmıştır.
Yazar, şair ve alimleri koruyan bir devlet adamı olarak tanınan Umur Bey'in Kelile ve Dimne'yi ilk defa Farsça'dan Türkçe'ye çevirttiği bilinir.
Ayrıca koruyucu hekimliğe dair bir tıp eseri olan "Tabiatname" Umur Bey adına "Tutmacı" tarafından Farsça'dan Oğuz Türkçesi'ne çevrilmiştir.
KAYNAKÇA
Tarih: Anadolu ve Rumeli, 1362-1462 (trc.
Bilge Umar), İstanbul 2008, s. 19-23.
Yazıcızâde Ali, Tevârîh-i Âl-i Selçuk [Oğuznâme-Selçuklu Tarihi]: Giriş-Metin-Dizin (haz. Abdullah Bakır), İstanbul 2009, s. 908-909.