Avrasya bozkırları, tarih boyunca hareketli konar göçer toplulukların ve savaşçı konfederasyonların egemenlik kurduğu geniş bir coğrafyadır. Bu coğrafyanın en köklü ve etki alanı en geniş medeniyetlerinden birini Sakalar (İskitler) oluşturmuştur. Sakalar, tek bir merkezden yönetilen monarşik bir devletten ziyade, aynı dili, kültürü ve yaşam tarzını paylaşan büyük bir boylar konfederasyonuydu. Antik kaynaklarda ve modern tarih araştırmalarında bu büyük Saka konfederasyonunun en savaşçı, en hırçın ve stratejik açıdan en önemli kollarından biri olarak Messagetler kabul edilmektedir. Aral Gölü ve Seyhun (Sirderya) nehrinin ötesinde varlık gösteren Messagetler, öz be öz Saka kültürünün bozkırdaki en keskin askeri temsilcileri olmuşlardır.
Messagetler, yaşam tarzlarından askeri donanımlarına, dini inanışlarından toplumsal yapılarına kadar tamamen Saka boy birliğinin karakteristik özelliklerini taşımaktaydı. Konar göçer hayatın bir gereği olarak atı mükemmel şekilde evcilleştirmişler, hem kadın hem erkeklerin usta birer süvari ve okçu olduğu bir toplum yapısı geliştirmişlerdir. Sakaların genelinde görülen maden işlemeciliği ve demircilik zanaatı, Messagetlerde de zirveye ulaşmıştı. Zırhlı süvarileri, tunç ve demirden dövülmüş savaş baltaları (sagaris) ve güçlü yayları ile Saka ordularının en vurucu gücünü oluşturuyorlardı.
Bu Saka kolunu dünya tarihinin merkezine oturtan olay ise şüphesiz Pers İmparatorluğu'na karşı verdikleri bağımsızlık mücadelesidir. Pers Kralı Büyük Kiros, Saka topraklarını ele geçirip bozkırın bu savaşçı kavmini boyunduruk altına almak amacıyla M.Ö. 530 yılında büyük bir sefere çıkmıştır. Bu dönemde Messagetlerin başında, Saka kadınının ve liderinin askeri dehasını temsil eden Tomris Hatun bulunuyordu. Kiros’un hileyle Tomris Hatun’un oğlunu esir alıp ölümüne yol açması üzerine, gururlu Saka kraliçesi Pers kralına meydan okumuştur. Gerçekleşen epik savaşta, Messagetler bozkırın sahte ricat (geri çekilme) ve hilal taktiklerini kusursuzca uygulayarak Pers ordusunu imha etmiş ve Kral Kiros'u öldürmüşlerdir. Tomris Hatun, "Kana doymayan kral! Seni kanla doyuracağım" sözünü tutarak Kiros'un başını kan dolu bir tulumun içine atmıştır. Bir Saka kolu olan Messagetlerin kazandığı bu zafer, tüm bozkır dünyasının Pers istilasından korunmasını sağlamıştır.
Messagetler, Saka medeniyetinin parçalanamaz bir parçası ve askeri öncüsü olarak bozkır tarihinde silinmez bir iz bırakmışlardır. Kültürel kökenleri, gelenekleri ve savaş stratejileriyle tamamen Saka dünyasına ait olan bu topluluk, konar göçer boyların bir araya geldiğinde dönemin en büyük küresel imparatorluklarını bile dize getirebileceğini kanıtlamıştır. Messagetlerin Perslere karşı kazandığı askeri zafer ve bağımsızlık karakteri, Saka konfederasyonunun bozkırdaki sarsılmaz gücünü tarihe kazımıştır. Onların taşıdığı bu Saka mirası, askeri teşkilatlanmadan atlı kültür geleneklerine kadar kendilerinden sonra gelen Hun, Göktürk ve sonraki Türk devletlerinin de tarihsel vizyonunu ve askeri yapısını doğrudan şekillendirmiştir.
Kaynaklar
Durmuş, İlhami. İskitler (Sakalar). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Memiş, Ekrem. Eskiçağ Tarihinde Türkler. Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım
Bahtiyar Aydın
Yeliz Kılıçaslan