Tarixin Dönüşləri...
14-08-2026, 08:14

3 avqust 1970-ci ildə Sovet raketləri Misir üzərində beş İsrail təyyarəsini - dördü "Fantom" və biri "Mirage" təyyarəsini vurdu. "Mirage" Misir zenit topçuları, "Fantom" isə Sovet zenit topçuları tərəfindən vuruldu. Bu döyüşdə üç təyyarəni məhv edən zenit-raket batalyonunun komandiri, podpolkovnik Konstantin İliç Popov (Jitomir Hərbi Akademiyasının məzunu) Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülən ilk sovet mütəxəssisi oldu. Başqa bir batalyonun komandiri, podpolkovnik Nikolay Mixayloviç Kutıntsev (tərxis olunduqdan sonra Xarkovda yaşayıb vəfat etmiş) də eyni ada layiq görüldü. 3 avqust hadisələri İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin 30 iyul 1970-ci ildə Sovet qırıcılarına qarşı apardığı "Rimon 20" (hava döyüşünün kod adı) əməliyyatına qarşı qisas idi. Əməliyyatda dörd Sovet MiQ-21 qırıcısı İsrail F-4 "Phantom" və "Mirage III" təyyarələri tərəfindən vuruldu.
Döyüşün nəticəsi Misir və İsrail arasında uzunmüddətli atəşkəsə gətirib çıxardı (8 avqust 1970 - oktyabr 1973).
Sovet qoşunları artıq döyüşdə iştirak etmirdi. Sonuncu hava döyüşü 7 avqustda baş verdi. Həmin gün iki Sovet MiQ-21 təyyarəsi İsrail kəşfiyyat təyyarəsini yerə endirməyə məcbur edərək heyətini əsir götürdü. Sovet qoşunları ilk dəfə Misirə 1970-ci ilin mart ayında gəldi. Amerika hesablamalarına görə, təxminən 1500 zenit topçusu və 150-200 pilot var idi. Onların döyüşlərdə iştirakı İsrail üçün sürpriz oldu və yayda ağır hava hücumlarını bərpa etdi. 1969-cu ilin iyulu ilə 1970-ci ilin avqustu arasında İsrail Hərbi Hava Qüvvələri 94 təyyarə itirdi - bütün hava qüvvələrinin demək olar ki, yarısı.
1970-ci ilin sentyabrında Misir prezidenti Nasir vəfat etdi, Sovet-Misir münasibətləri pisləşməyə başladı və iki il sonra yeni Misir prezidenti bütün sovet mütəxəssislərinin geri çəkilməsini tələb etdi.
İqor Repeşko

