Oğuz uykusu, Türk tarihinin tekrar tekrar karşısına çıkan bir gaflet hâlidir. Türklerin; gaflete düşmesini, yaklaşan tehlikeyi görememesini ve kendi gücünü unutmasını anlatır.
Dede Korkut hikayelerinde Oğuz uykusu, bunun en eski anlatılarından biri olsa da bu düşüncenin kökleri çok daha gerilere gitmektedir.
Bilge Kağan Yazıtı'na baktığımızda, yaklaşık bin üç yüz yıl önce aynı uyarının yapıldığını görüyoruz.
Türk milletinin nasıl bağımsız olduğunu, nasıl güçlü hâle geldiğini ve sonrasında nasıl gaflete düşerek bağımsızlığını kaybettiğini yazıtlarda tek tek anlatıyor.
"Çin milletinin sözü tatlı, ipeği yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipekle uzak milletleri kendine yaklaştırırmış."
"Tatlı sözüne, yumuşak ipeğine aldanıp Türk milleti çok öldün."
Bilge Kağan aldanmanın bedelini anlatırken düşmanın her zaman kılıçla gelmediğini nasılda gözümüze sokuyor!
Türkler tarih sahnesinde, gafletin ağır bedelini defalarca yaşamışlardır.
Göktürkler döneminde yaşanan çözülme ve ardından gelen yeniden kuruluş da bunun en büyük örneklerinden biridir. Türk Kağanlığı yıkılmış, Türk milleti esaret ve dağınıklık döneminden geçmiş; daha sonra Kutluk Kağan ve Bilge Kağan döneminde yeniden ayağa kalkmıştır.
Türklerde uyandıktan sonra yeniden ayağa kalkma iradesi çok güçlüdür.
Aradan yüzyıllar geçti. Bu defa aynı tarih başka bir sahnede tekrarlandı.
Osmanlı Devleti'nin son döneminde topraklar birer birer elden çıktı. 1918'de Mondros Mütarekesi'nin ardından Anadolu işgallerle karşı karşıya kaldı.
Ve yine bir uyanış başladı.
19 Mayıs 1919'da Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı, bu uyanışın tarihî dönüm noktalarından biri oldu. Bilge Kağan'ın taşlara kazıdığı uyarılar da bunun bin üç yüz yıl önceki sesidir:
"Ey Türk milleti, kendine dön."
Bilge Kağan’ın Orhun anıtlarında söylediği; "Üstte mavi gök çökmedikçe, altta yağız yer delinmedikçe, senin ilini ve töreni kim bozabilir?" seslenişine kulak verelim.
Cengiz Han