Roux’a göre, Etügen / İtügen yer tanrıçasına verilen bir isimdir. Seyidov’a göre de itügen, devleti ve hakimiyeti koruyan bir ilahedir. Cengiz han Ötügen’e “İtügen Anamız” der. Pelliot’a göre “El Ötüken Kutı” ifadesi, “Devletin Yer Tanrıçası” demekti. Göktürk kağanları Ötüken’de oturur.
Kutsal yer-gök çifti, evrensel mitolojinin ana temalarından biridir. Pek çok mitolojide gök yüce tanrı, yer de onun eşi olarak tasvir edilir. Yer ana, sularıyla, dağlarıyla, ağaçlarıyla bir bütündür ve her şeyin anasıdır. Ölen insanlar yeryüzü ananın bağrına geri dönüp yeniden doğabilirler. Yer, kozmik üretkenlik tanrıçasıdır. Ana tanrıçalar yabanıl hayvanlarında sahibesidir.
Nuray Bilgili
Fotoğraf benim çizdiğim Ötüken Ana karakterinin yapay zeka ile üç boyutlu hale getirilmiş biçimidir.