​Çeşitli dillerde əlifba, alfabe, alfavit vb. biçimlerde kullanılan sözcük, Prototürk Aran, yani ərən sözcüğüdür. Bizim Ərən alpları İ.Ö. 28. yüzyılda Urmiye Gölü vadisinde ordu toplayarak Fenike'yi, Nil Vadisi'ni ele geçirmiş; daha sonra oradan geri dönerek İ.Ö. 15. yüzyılın sonlarında dünyanın 22 işaretten oluşan ilk fonetik alfabesini oluşturmuştur. O alfabenin ilk harfi alef yani boğa, ikinci harfi bay yani bayrak olarak adlandırılıyordu. Bay, bayrak sözcüğünün köküdür. Dilimizin lehçelerinde şöyle denir: "Heyvanın axuruna ot-ələf qoyun yesin" (Hayvanın yemliğine ot-elef koyun yesin). İbraniler ve Etrüskler o alfabeyi olduğu gibi kabul ettiler. Yunanlar sadece üç işaret ekleyerek bunun temelinde Yunan alfabesini oluşturdular. Çok sonraları İtalya'da Etrüsk alfabesi temelinde Latin alfabesi geliştirildi. (Bkz: İlhami Cəfərsoy. Bizim latın əlifbamız. AMEA-nın Xəbərləri. 2020).
​Avrupalı dil bilimciler uzun tartışmalardan sonra bu alfabeyi Aran değil, ortaya çıktığı yerin adıyla "Fenike Alfabesi" olarak adlandırdılar. Böyle adlandırdılar ki Aran halkının adı ders kitaplarında ve ansiklopedilerde yer almasın. Yahudi tarihçileri biraz daha derin düşünerek bizim Aran bilgelerinin adını Arran, H'Arran şeklinde yazdılar. Böyle yazdılar ki Türklerin Arilerden ve Samilerden önce Eski Ön Asya uygarlığının kurucuları olduğu bilinmesin.
​Değerli yurttaşlarım! Biz kimsenin tarihini inkâr etmiyoruz, ürettikleri kültüre hor bakmıyoruz. İsterdim ki başkaları da bizim tarihimize kör gibi bakmasınlar.
Prof. Dr. İlhami Cəfərsoy