Əziz İlhamiyyə Rzanın bir statusu haqda düşüncələrim…
İlhamiyyə yazır ki, biz “intellekt” yerinə “zəka” sözündən istifadə etmək olar.
Məncə, zəka və intellekt anlayışları gündəlik həyatda tez-tez bir-birinin əvəzinə işlədilsə də, mənşəyi, əhatə dairəsi və psixoloji mahiyyəti baxımından aralarında mühüm fərqlər var.
Mənşə və kök olaraq
—Zəka: Ərəbcə zkâ (parlamaq, itiləşmək) kökündən gəlir. Anadangəlmə olan zehni sürəti, qavrayış itiliyini və çevikliyi ifadə edir.
—İntellekt: Latınca intellectus (anlamaq, seçmək, dərk etmək) sözündən yaranıb. Daha çox mühakimə yürütmə, təhlil etmə və məntiqi düşünmə qabiliyyətinə söykənir.
Əsas Fərqləri:
Zəka (lntelligense) - Bioloji və genetik təməllidir; potensialdır…Yeni vəziyyətlərə tez uyğunlaşma və problem həlletmədir… Anadangəlmə zehni tutum və intuitiv qavrayışdır…
İntellekt (Intellect) - Qazanılmış, işlənmiş və formalaşdırılmış bilikdir…Mücərrəd düşünmə, analitik təhlil və mühakimədir…Mütaliə, təcrübə, təhsil və mədəni birikimdir…
Qısaca olaraq:
Zəka insan beyninin məhsuldarlıq potensialıdırsa,
intellekt o beyndə həmin boy atan məhsuldur.
Yüksək zəkaya sahib bir insan sistemli bilik və təfəkkürlə onu işlətməzsə, intellektual səviyyəyə çevrilməyə bilər.
İbrahim Nebioğlu