​Qadınların Mülki Azadlıqları İndeksi 2025 (Our World in Data)
​Almaniya 🇩🇪
​Belçika 🇧🇪
​Danimarka 🇩🇰
​İspaniya 🇪🇸
​Lüksemburq 🇱🇺
​Estoniya 🇪🇪
​Latviya 🇱🇻
​İrlandiya 🇮🇪
​İsveçrə 🇨🇭
​İslandiya 🇮🇸
​Çexiya 🇨🇿
​İsveç 🇸🇪
​İtaliya 🇮🇹
​Kosta-Rika 🇨🇷
​Yeni Zelandiya 🇳🇿
​Yaponiya 🇯🇵
​Litva 🇱🇹
​Cənubi Koreya 🇰🇷
​Seyşel adaları 🇸🇨
​Tayvan 🇹🇼
​Sloveniya 🇸🇮
​Malta 🇲🇹
​Slovakiya 🇸🇰
​Yunanıstan 🇬🇷
​Finlandiya 🇫🇮
​Norveç 🇳🇴
​Xorvatiya 🇭🇷
​Fransa 🇫🇷
​Çili 🇨🇱
​Polşa 🇵🇱
​Albaniya 🇦🇱
​Avstriya 🇦🇹
​Avstraliya 🇦🇺
​Niderland 🇳🇱
​Kipr 🇨🇾
​Bolqarıstan 🇧🇬
​Ermənistan 🇦🇲
​Moldova 🇲🇩
​Uruqvay 🇺🇾
​Macarıstan 🇭🇺
​Tunis 🇹🇳
​Braziliya 🇧🇷
​Barbados 🇧🇧
​Monteneqro 🇲🇪
​ABŞ 🇺🇸
​Gürcüstan 🇬🇪
​Ukrayna 🇺🇦
​İsrail 🇮🇱
​Kanada 🇨🇦
​Böyük Britaniya 🇬🇧
​Honkonq 🇭🇰
​Rumıniya 🇷🇴
​Argentina 🇦🇷
​Serbiya 🇷🇸
​Seneqal 🇸🇳
​Nigeriya 🇳🇬
​Panama 🇵🇦
​Monqolustan 🇲🇳
​Şri-Lanka 🇱🇰
​Cənubi Afrika 🇿🇦
​Botsvana 🇧🇼
​Banqladeş 🇧🇩
​Boliviya 🇧🇴
​Malayziya 🇲🇾
​Sinqapur 🇸🇬
​Şimali Makedoniya 🇲🇰
​İordaniya 🇯🇴
​Filippin 🇵🇭
​Tanzaniya 🇹🇿
​Honduras 🇭🇳
​Portuqaliya 🇵🇹
​Kamerun 🇨🇲
​Vyetnam 🇻🇳
​Qırğızıstan 🇰🇬
​Ekvador 🇪🇨
​Keniya 🇰🇪
​Kolumbiya 🇨🇴
​Mərakeş 🇲🇦
​Nepal 🇳🇵
​İndoneziya 🇮🇩
​Meksika 🇲🇽
​Zimbabve 🇿🇼
​Əlcəzair 🇩🇿
​Hindistan 🇮🇳
​Qazaxıstan 🇰🇿
​Kosovo 🇽🇰
​Peru 🇵🇪
​Türkiyə 🇹🇷
​Anqola 🇦🇴
​Paraqvay 🇵🇾
​Belarus 🇧🇾
​Venesuela 🇻🇪
​Tailand 🇹🇭
​Livan 🇱🇧
​Rusiya 🇷🇺
​Azərbaycan 🇦🇿
​Misir 🇪🇬
​Küveyt 🇰🇼
​Qvatemala 🇬🇹
​Kuba 🇨🇺
​Cibuti 🇩🇯
​Uqanda 🇺🇬
​Burundi 🇧🇮
​Salvodor 🇸🇻
​Kamboca 🇰🇭
​Çin 🇨🇳
​Pakistan 🇵🇰
​Suriya 🇸🇾
​İran 🇮🇷
​İraq 🇮🇶
​Ruanda 🇷🇼
​Tacikistan 🇹🇯
​BƏƏ 🇦🇪
​Liviya 🇱🇾
​Somali 🇸🇴
​Nikaraqua 🇳🇮
​Qətər 🇶🇦
​Myanma 🇲🇲
​Yəmən 🇾🇪
​Səudiyyə Ərəbistanı 🇸🇦
​Türkmənistan 🇹🇲
​Sudan 🇸🇩
​Eritreya 🇪🇷
​Əfqanıstan 🇦🇫
​Şimali Koreya 🇰🇵
​@OurWorldInData təqdim etdiyi Qadınların Mülki Azadlıqları İndeksi 2025 cədvəli qlobal inkişaf və qadın hüquqları arasında birbaşa korelyasiyanı nümayiş etdirir.
​Azərbaycan və Region:
Azərbaycan 177 ölkə arasında 131-ci pillədə yer alır. Bu nəticə ölkəmizdə qadınların sosial, hüquqi və iqtisadi azadlıqlarının artırılması üçün hələ də ciddi potensialın və ehtiyacın olduğunu göstərir. Region qonşularımızdan Ermənistan (40), Gürcüstan (53) və Türkiyə (118) bizdən irəlidə qərarlaşıb.
​Müsəlman Ölkələrində Mənzərə:
Müsəlman çoğunluqlu ölkələr arasında kəskin fərqlər diqqət çəkir:
​Liderlər: Albaniya (33) əhalisinin çoğunluğu müsəlman olan ölkələr arasında ən yüksək nəticəni göstərərək siyahının ilk dörddəbirində yer alıb. Onu Tunis (44), Seneqal (67), Banqladeş (79) və Malayziya (82) izləyir.
​Geridə Qalanlar: Yaxın Şərq və Mərkəzi Asiyanın bir çox ölkəsi (İran 152, İraq 153, BƏƏ 159, Səudiyyə Ərəbistanı 171) listenin sonlarındadır. Əfqanıstan (176) isə faktiki olaraq cədvəlin dibindədir.
​Qısa Təhlil və Nəticə:
Qadına tam azadlıq və bərabər mülki hüquqlar verməyən heç bir cəmiyyət uzunmüddətli və ciddi uğur qazana bilməz. Cəmiyyət insan kapitalının yarısını proseslərdən kənarda saxladıqda, həm iqtisadi, həm də sosial inkişaf potensialını yarıya endirmiş olur.
Салеh Мəмməдов,professor