İzmir’in Bergama ilçesinde bulunan Kızıl Avlu, antik Pergamon’un en görkemli kutsal yapılarından biridir. Bugün kırmızı tuğla duvarlarıyla tanınan bu büyük yapı, Roma döneminde mermer kaplamaları ve anıtsal mimarisiyle çok farklı bir görünüm sunuyordu.
MS 2. yüzyılda, büyük olasılıkla İmparator Hadrianus döneminde inşa edilen tapınak, Mısır tanrıları Serapis ve İsis’le ilişkilendirilir. Anadolu’daki bir Roma kentinde Mısır kökenli inançların böylesine büyük bir yapıyla temsil edilmesi, dönemin kültürler arasındaki etkileşimini gösterir.
Ana salonun iki yanında yuvarlak, kubbeli yapılar bulunuyordu. Yan avlulardaki revakları taşıyan Mısır üslubundaki anıtsal heykeller ise kutsal alanın dikkat çekici ayrıntıları arasındaydı. Dev kapılar, mermer döşemeler ve yüksek duvarlar, ziyaretçilere güçlü bir ihtişam duygusu veriyordu.
Tapınağın içindeki ışık düzeni de özenle düşünülmüştü. Ön bölüm pencerelerle aydınlatılırken kült heykelinin bulunduğu arka bölüm daha loş bırakılmıştı. Ahşap taşıyıcılı çatı, bugün gökyüzüne açık duran büyük salonu örtüyordu.
Erken Bizans döneminde ana yapının içine eklemeler yapılarak burası kiliseye dönüştürüldü. Yüzyıllar içinde mermer kaplamaların kaybolmasıyla, bugün gördüğümüz kırmızı tuğla gövde ortaya çıktı.
Canlandırmamız yapının Roma dönemindeki görünümünü esas alıyor. Çatının kesin biçimi, kaplamaların renk ve desenleri, kayıp süslemeler ve çevre ayrıntıları sanatsal yorumla tamamlandı.
Peki, Kızıl Avlu’nun bugünkü kırmızı duvarları mı, mermerlerle kaplı geçmişi mi seni daha çok etkiledi?
Nihat Köklü