Sümerler; artık çoğumuzun bildiği gibi günümüze oldukça fazla etki etmiş topluluklarından biridir. Çoğu kurumu, geleneği, inanışı günümüze kadar gelmiştir. Bazı kurumları şekil değiştirip sürmeye devam etmiş bazı kurumları da tarihin tozlu sayfaları arasında kaybolup gitmiştir. Günümüzde tarih sahnesinden ayrılmış kurumlardan biri de Sümerler’in tapınak rahibeliğidir.
O dönemde rahibelik tek çeşit değildi. Çivi yazılı metinlerde; rahibeliği ifade eden 12 isim bulunmuştur.
İlki; Akadça Entu’dur. Sümerce nin.dingir.ra olarak ifade edilmektedir.
Bu ünvana sahip rahibeler tapınakta yüksek bir konuma sahipti ve kendi içinde entum rabitum (yüksek rahibe) ve entum şihirtum (küçük rahibe) olarak ikiye ayrılmaktaydı.
Mezopotamya'da yüksek rahibeliğe gelen bir rahibeye Enanedu ve Enheduana - Enheduanna gibi özel bir isim vermek gelenekti. En ünlüsü de Akkad Kralı Sargon'un İştar rahibesi olan kızıdır.
Lipit İştar kanunlarındaki atıftan bu rahibelerin babasının evinde yaşadığını biliyoruz. Bu rahibeler evlenmez ve bakire kalırdı. Bu rahibeleri cinsel ilişkiye zorlamak cezai bedel getiriyordu.
Onlar ile ilgili Babilli kahin Zakir'in ''Ay bir hale ile çevrili ise ve içinde akrep duruyorsa, entu rahibesi hamile kalacak, aslanlar öfkelenecek ve seyahat duracak.'' kehaneti olumsuz bir kehanet olarak kabul edilmiştir.
Bu rahibeler tanrının eşi kabul edilir ve kral ile kutsal evlilik seremonisine katılırdı. (Zigguratta gerçekleştirilen kutsal birleşme.)
Şiddetle tekrar edilen ve bahsinden asla vazgeçilmeyen; Antik Yakındoğu'nun bazı bölgelerinde uygulandığı iddia edilen kutsal fahişelik olgusunu karşılaştırmalı olarak Antik Yakındoğu belgeleri, Heredot, Strabo gibi Yunan ve Roma yazarları, Tanah ve arkeolojik kaynaklarından inceleyen Yakındoğu uzmanı Stephanie Lynn Budin; bu olayın asılsız bir efsaneden başka bir şey olmadığını beyan etmiştir.
“Entu” “rabitu” ve “Sihirtu” Süryanicede hem kelime ve hemde anlam olarak halen kullanılmaktadır. Doğu Süryanicede A ile batı Süryanicede O ile biter kelimeler. Akadça ise U ile, aradaki tek fark.
Fakat “ Anto” ܐܢܬܬܐ yazılır. Atto okunur.
(Değerli hocam Kenan Araz’a katkılarından ötürü en kalbi şükranlarımı sunuyorum.)
Yazı : Bilhan Akkaya