"Rusla heç bir əlaqəsi olmayan və adını 18-ci əsrdə almış Rusiya, buna baxmayaraq, 800 il əvvəl qurulmuş Rusiyanın tarixi irsinə həyasızcasına iddia edir! Lakin Moskva tarixi Rusiyanın tarixinə incə bir iplə yapışdırılır və tamamilə saxtalaşdırılır.
Rusiyanın beşiyi Norman dövrünün sərt şöhrətində deyil, Moskva köləliyinin qanlı bataqlığında dayanır. Adları və tarixləri dəyişdirməklə, III İvanın siyasətinin və müasir Moskva İmperiyasının siyasətinin sadəcə oxşar deyil, həm də eyni olduğunu görürük... Rusiya monqol köləliyinin alçaq və alçaldıcı məktəbində yaranıb və inkişaf edib. O, yalnız köləlik sənətində üstün olduğu üçün güclənib. Rusiya müstəqil olduqda belə, kölələr ölkəsi olaraq qalıb.
I Pyotr monqol köləsinin siyasi hiyləgərliyini Çingiz xanın dünyanı fəth etməyi vəsiyyət etdiyi monqol hökmdarının əzəməti ilə birləşdirib... Rusiya siyasəti dəyişməzdir. Rus metodları və taktikaları dəyişib və dəyişməyə davam edəcək, lakin Rusiya siyasətinin əsas məqsədi - dünyanı fəth etmək və idarə etmək - və dəyişməz qalacaq. Moskvalı Panslavizm sadəcə bir fəth formasıdır."
Karl Marks, "18-ci əsrin diplomatik tarixində kəşflər", IV fəsil (əsli "Azad Mətbuat", London, 1856-1857)
Antonina Neçay