Antik Yunan'da, ayrı şehir devletlerinde kadınlara farklı şekilde davranılıyordu. Kadınlar; bazı yerlerde "erkekler kadar” değerli değillerdi. Sparta gibi şehirlerde kadınlar daha fazla özgürlüğe ve toplumda daha büyük bir role sahipti.
Klasik ve Arkaik dönemin felsefi açıklamaları ve toplumsal rollerde bu kadına karşı bakış açısını görmekteyiz. Thukydides'in Peloponnesos Savaşı'nın Bitmemiş Tarihi'nde şöyle bir ifade vardır: "Sizin en büyük erdeminiz, doğanızda var olandan daha fazla zayıflık göstermemek ve erkekler arasında övgü ya da suçlama için en az konuşmaya neden olmaktır." Bu cinsiyetçi ve nefret dolu dil; Antik Atinalılar’ın kadınlara yaklaşımını göstermektedir.
Antik Atina'da yasal evlilik, kadınların yaşamı için temelde yeni bir tehdit oluşturuyordu çünkü ihtiyaç anında 'kaçamıyorlardı' ve mallarını kocalarına kaptırıyorlardı. Euripides'in MÖ 431 tarihli eserinde Medea'nın belirttiği gibi, kocalarını inkar edemedikleri için; en çok acı çekenler kadınlardı.
Antik Yunan'da kadınlar sadece ev içinde mi faaliyet gösteriyordu?
Genç kızlar; 14 yaşına kadar evde anneleri tarafından eğitilip evliliklerine hazırlanırdı.
Korintli Kreon, Sofokles'in Antigone'si gibi eserlerinde, kadından daha zayıf olarak adlandırılmaktansa tahtı başka bir erkeğe kaptırmanın neden daha iyi olduğunu ifade etmiştir.
Tüm yaşamları; sert eylem, vahşet ve güce dayalı olan Spartalılar da, Atinalılar gibi kadına saygı duymazdı. Spartalılar güçlerini kadınlara baskı uygulamak ve onları kullanmak için harcadı. Lycurgus'un Sparta'nın mevzuatında ve siyasi sahnesinde yaptığı değişiklikler Spartalı kadınların diğer Antik Yunan şehirlerindeki kadınlardan daha özgür ve güçlü olmasını sağladı.
Sparta'da kadınlar istedikleri zaman evden çıkabiliyordu. Hareket etme, eğitim ve akıl sağlığı özgürlüklerine sahiptiler; bunların hepsi gelecekteki Spartalı askerlerin doğumu ve sağlıklı yetiştirilmesi için değerli bileşenlerdi.
Savaşta erkeklerin yokluğundan dolayı toprak mülkiyeti ve mülk mirası, klasik Atina'da kadınlar için tamamen doğaüstü bir şeydi.
Sparta kadınlarını hayata daha müdahil kılan bir topluluk da filozoflar ve tarihçilerdi. Plutarch'ın Spartalı kadınlara ilişkin sözlerinde Spartalı kadınların sağlam karakteri, oğullarının ve kocalarının fiziksel ve zihinsel gelişimine yaptıkları katkı övülmüş, kadınlar Sparta toplumunun önemli bir bileşeni olarak tarif edilmiştir.
Yazı: Seher Bilhan Akkaya