Napolyon'un bu sözü, tarih boyunca değişmeyen bir düzeni çok açık anlatıyor.
Saraylarda yaşayanlar, sofraları dolu olanlar halkı yönetirken fakire hep aynı şeyi söylediler: sabret, şikayet etme, mükâfatın öbür dünyada.
Orta Çağ Avrupası'nda kilise, cennetten günah bağışlama belgeleri sattı. Köylü ekmeğinden kısıp cennet kâğıdı aldı, krallar ve piskoposlar ise şatolarında yaşamaya devam etti.
Engvizisyon ise "bu düzene itiraz eden cehenneme gider" korkusuyla sessizliği zorunlu kıldı.
Yani fakire adalet bu dünyada verilmedi, "öbür dünyada verilecek" dendi. Düzenin kurucuları kendi payını bu dünyadan peşin aldı, halka ise ödenmeyecek bir vaat bıraktı.
Napolyon'un anlattığı da buydu: yoksulluğu sorgulatmamanın en ucuz yolu, ödülü gözden uzak bir yere koymaktır.
Yaşar Kemal