Bu gün sizlərə Bollivudun qızıl dövrünə damğasını vuran, təkcə Hindistanda deyil, bütün sovet məkanında və Azərbaycanda milyonların sevgisini qazanan əfsanəvi aktrisa Nərgiz Datt haqqında geniş və ətraflı həyat hekayəsini təqdim edirik.
Fatimə Rəşid 1 iyun 1929-cu ildə Kəlkətədə sənətkar ailəsində anadan olub. Onun anası Caddanbay dövrünün tanınmış müğənnisi, aktrisası və Hindistan kinosunun ilk qadın rejissorlarından biri idi. Məhz anasının təsiri ilə Fatimə hələ 6 yaşında ikən "Baby Rani" ləqəbi ilə ilk dəfə kamera qarşısına keçərək "Talashe Haq" ("Həqiqət axtarışında") filmində kiçik bir rol alıb. Lakin onun peşəkar aktyorluq fəaliyyəti və bütün dünyaya səs salacaq karyerası 14 yaşında, rejissor Məhbub Xanın "Təqdir" filmində baş rola seçilməsi ilə başlayıb. Məhz bu filmdən sonra o, müsəlman adı olan Fatimə Rəşidi dəyişərək səhnə adı kimi "Nərgiz" adını götürüb və bu ad qısa zamanda hind kinosunun simvoluna çevrilib.
Nərgizin yaradıcılığında və şəxsi həyatında dahi aktyor və rejissor Rac Kapurun rolu əvəzsiz olmuşdur. Kino tarixinə ən möhtəşəm, bir-birini tamamlayan ekran cütlüklərindən biri kimi düşən Rac Kapur və Nərgiz ikilisi ümumilikdə 16 böyük filmdə tərəf-müqabili olublar. Onların birgə rol aldığı "Yanğın", "Təranə", "Cənab 420" və xüsusilə kino sənətinin şedevrlərindən sayılan "Avara" (1951) filmi Nərgizə beynəlxalq səviyyədə inanılmaz bir şöhrət qazandırıb. Azərbaycanda və keçmiş SSRİ-də milyonlarla insan məhz "Avara" filmindəki zadəgan, ədalətli və cəsur vəkil Rita obrazı vasitəsilə Nərgizə heyran olub, onu doğma bir ulduz kimi qəbul edib. Rac Kapurla olan sənət ittifaqı illərlə davam etsə də, Kapurun evli olması bu münasibətin rəsmi ailəyə çevrilməsinə mane olub və Nərgiz böyük bir sarsıntı ilə bu yaradıcılıq duetini bitirmək qərarına gəlib.
1957-ci ildə çəkilən "Ana Hindistan" (Mother India) filmi Nərgizin təkcə karyerasının deyil, ümumilikdə hind kinosunun zirvəsi hesab olunur. Aktrisa bu filmdə iki uşağını təkbaşına, min bir əziyyətlə böyüdən, namusunu və torpağını qorumaq üçün hər şeyə sinə gərən fədakar bir kəndli qadını — Radhanı canlandırıb. Nərgiz gənc yaşda olmasına baxmayaraq, xarakterin qocalıq dövrünü belə elə bir ustalıqla ifa edib ki, Karlovı Varı Beynəlxalq Kinofestivalında "Ən yaxşı qadın rolu" mükafatını qazanan ilk hind aktrisası olaraq tarixə düşüb. Həmçinin "Ana Hindistan" filmi Hindistanın kino tarixində "Oskar" mükafatına namizəd göstərilən ilk ekran işi kimi qızıl hərflərlə yazılıb.
Bu möhtəşəm filmin çəkilişləri həm də Nərgizin şəxsi həyatında köklü bir dönüş nöqtəsi olub. Filmdə onun üsyankar oğlunu canlandıran aktyor Sunil Datt çəkiliş meydançasında qəfildən baş verən və hər tərəfi bürüyən real yanğın zamanı öz həyatını birbaşa təhlükəyə ataraq alovların arasından Nərgizi sağ-salamat çıxarmağı bacarıb. Bu qəhrəmanlıq böyük və səmimi bir sevgiyə çevrilib və onlar 1958-ci ildə rəsmi şəkildə evləniben. Ailə həyatı qurduqdan sonra Nərgiz kino karyerasını tamamilə arxa plana keçirib və özünü həyat yoldaşına, övladlarına həsr edib. Bu xoşbəxt evlilikdən sonralar Bollivudun ən tanınmış, xarizmatik aktyorlarından birinə çevriləcək Sancay Datt da daxil olmaqla üç övladı dünyaya gəlib.
Kino sahəsindən uzaqlaşdıqdan sonra Nərgiz aktiv şəkildə ictimai və sosial fəaliyyətlərlə məşğul olmağa başlayıb. O, xüsusi qayğıya ehtiyacı olan, fiziki qüsurlu və kimsəsiz uşaqların müalicəsi, təhsili üçün xeyriyyə cəmiyyətləri təsis edib. Humanitar fəaliyyətlərinə və ölkə mədəniyyətinə verdiyi böyük töhfələrə görə Hindistan hökuməti tərəfindən ali "Padma Şri" ordeni ilə təltif edilib, həmçinin Hindistan parlamentinin yuxarı palatasına seçilən ilk aktrisa kimi siyasi arenada da adını ucaldıb. Lakin heyratamiz istedadı və xeyirxahlığı ilə yaddaşlara həkk olunan sənətkar ömrünün zirvəsində amansız xəstəliyə yaxalanır. Mədəaltı vəzin xərçəngindən əziyyət çəkən Nərgiz, 3 may 1981-ci ildə, 51 yaşında erkən yaşda vəfat edir. Onun vaxtsız gedişi bütün Hindistanı və retro kino pərəstişkarlarını dərin kədərə qərq etsə də, hind kinosunun əvəzsiz Ritası və "Ana"sı filmləri, ölməz obrazları ilə könüllərdə yaşamağa davam edir.
Elşən Türkoğlu
TEREF