Bozkırın Dengesi ve Hazar Yağması
965 yılında, Kiev Knezliği’nin hırslı ve savaşçı Büyük Prensi I. Svyatoslav İgoreviç, Doğu Avrupa’nın en güçlü devletlerinden biri olan Türk kökenli Hazar Kağanlığı’na ani ve yıkıcı bir sefer düzenledi. Hazarların başkenti İtil dahil birçok şehri yağmalayan, sivil halkı kılıçtan geçiren Svyatoslav, bölgedeki dengeleri tamamen altüst etti. Ancak bu büyük yıkım, Hazar coğrafyasıyla hem ticari hem de askeri ilişkileri bulunan, bozkırın en amansız ve gaddar savaşçıları olarak bilinen başka bir Türk boyunu harekete geçirdi: Peçenekler.
Yedi Yıllık Takip ve Dinyeper Pususu
Hazar Kağanlığı’nın yağmalanmasının ardından Peçenek Hanı Kurya (Küre), bu kanlı saldırının hesabını sormak üzere yemin etti. Sürekli ganimet ve fetih peşinde koşan Rus Prensi Svyatoslav’ın izi bozkırda adım adım sürüldü.
Tarihler 972 yılını gösterdiğinde—Hazar’ın yağmalanmasından yaklaşık 7 yıl sonra—Svyatoslav, Bizans ile yaptığı Balkan savaşlarından dönüyordu. Dinyeper Nehri şelaleleri (çağlayanları) civarında ordusuyla sıkışan Svyatoslav, Kurya Han liderliğindeki kalabalık Peçenek ordusu tarafından pusuya düşürüldü. Ağır bir mağlubiyet alan Rus ordusundan neredeyse hiç kurtulan olmadı ve Prens Svyatoslav savaş meydanında öldürüldü.
Bozkır Ritüeli ve Kafatasından Kadeh
Svyatoslav’ın ölümünün ardından, antik bozkır kültürünün (İskitler, Hunlar ve Bulgarlarda da görülen) en köklü ve sarsıcı ritüellerinden biri uygulandı. Svyatoslav’ın kafatası özenle temizlendi, gümüş ve altınla kaplanarak bir içki kasesine (kadehine) dönüştürüldü.
Peçenek Hanı Kurya ve eşi bu kadehten şarap içerek, ölen düşmanın gücünü ve cesaretini kendilerine geçirmeyi amaçladılar. Bu kadeh, aynı zamanda bölgedeki çocuklara güç ve şans getirmesi amacıyla sergilenen ve bozkırın egemenliğini simgeleyen bir prestij nesnesi haline geldi. Yaşanan bu ibretlik olay, Bizans saray kroniklerine kadar uzandı ve Bizanslı tarihçiler tarafından "Türklerin kellesinden kadeh yaptığı adam" ifadeleriyle nesiller boyu aktarıldı.
Kaynaklar
Geçmiş Zamanın Hikayeleri (Povest Vremennıh Let / Russian Primary Chronicle):
971-972 yılı olaylarını anlatan en temel Doğu Slav kaynağı.
“Bahar geldi. Svyatoslav nehirdeki kayalıkların yanına geldiğinde Peçenek Knezi Küre onlara saldırdı. Peçenekler Svyatoslav'ı öldürdüler. Onun başını alarak, kafatasından kâse yaptıktan sonra onu altınla kaplayarak içki içtiler.”
Bizans Tarih Yazıcılığı (Anna Komnena / Aleksiyad ve Dönem Kronikleri):
Dönemin Doğu Roma (Bizans) kaynakları, Svyatoslav'ın Peçenekler tarafından katledilmesini ve kafatası kadehi ritüelini doğrulamaktadır.
Akkoyunlu Türk Budunu