Elamlıların en ünlü eserleri arasında ; Dur-Untaşı isimli (aynı zamanda Çoğa Zenbil olarak da bilinir) ziggurat ve tapınak kompleksi bulunmaktadır. MÖ 13. yüzyıl hüküm sürmüş Elam kralı Untaş-Napirişa tarafından yaklaşık olarak MÖ 1250 yılı civarında kurulmuştur. Tanrı İnşusinak onuruna inşa edilen kentteki özellikle büyük ziggurat ona ithaf edilmiştir.[2] Untaş-Napirişa, kenti kurarken, içinde on kadar tapınağın yer aldığı, surlarla çevrili kutsal bir alanın ortasında bir ziggurat ve bir saray inşa ettirmiştir.
Dur-Untash, Asurca'da Untaş Şehri anlamına gelmektedir. Ters bir sepet görünümünden dolayı il denilen alanın adı Höyük Sepeti anlamına gelmektedir.
Başlangıçta; Elam'ın başkenti Susa kentinin koruyucu tanrısı İnsuşinak'a bir anıt olarak düşünülmüştür ve daha sonra yeni yapılar ile alan genişletilmiştir. Elam'ın herhangi bir bölgesinden ibadet edenleri ağırlayacak; tüm tanrılar için bir tapınak kompleks oluşturulmuştur. Site, İnsuhinak'a adanmış, diğer tanrılara ait on bir tapınağın bulunduğu, eşmerkezli üç duvarla çevrelenmiş, tüm yapı beş seviye yükselerek 53 metre yüksekliğe kadar çıktığı büyük bir merkezi zigurata sahip olunmuştur. Untash-Napirisha'nın tapınağı, Elam'ın dini hoşgörü yapısını temsil ediyordu ve kral öldüğünde bu kompleks hâlâ inşaat halindeydi. Daha sonra bilinmeyen nedenlerden dolayı terk edildi ve gerçekte hiç kullanılmadığı görülmüştür.
Yazı: Seher Bilhan Akkaya