III. Tuğrul
Selçuklu Türklerine ait bu rölyef, III. Tuğrul’a atfedilir. Taht üstünde Türk usulü bağdaş kurup oturmuştur. Bağdaş kurmak, Hakanlara özgü bir Oturuş biçimidir ve Hakimiyet-Hükümdarlık ifade eder. Yusuf Has Hacip, saygı ifadesi olarak, Hükümdarın karşısında bağdaş kurulmayacağını söyler. III. Tuğrul sağ eliyle kadeh tutar. Kadeh, hayat suyu ile alakalı Ab-ı Hayat ya da Bengü Su düşüncesini ifade eden, sonsuzluk ve ölümsüzlük simgesidir. Göktürkler döneminden Osmanlıya kadar kullanılan bir ikonografidir.
Tahtta oturan III. Tuğrul rölyefinin üst kitabesinde, okunabildiği kadarıyla şu ifadeler yer alır.
“Sultan, en yüce hükümdar, hükümdar Tuğrul; bilgin, adil ve kudretli…” Tahtın altındaki kısa yazı ise “Muzaffer ve adil hükümdar” anlamına gelir. Dönemin Saltuklu sikkelerinde III. Tuğrul için “Es Sultânü’l-Muazzam Tuğrul b. Arslan” yani “Yüce Sultan, Arslan’ın oğlu Tuğrul.” Bu, III. Tuğrul’a yapılan bir atıftır.
III. Tuğrul için yazılan Farsça övgülerde onun Adaleti açıkça övülür. “Ey, adaletinin korumasında insanların huzurla uyuduğu hükümdar!” Yusuf Has Hacip “Dünya beyleri arasında en iyileri Türk beyleridir” der.
Nuray Bilgili