Bir binada çatlak oluştuğunu düşünün.
Yağmur yağıyor.
Su çatlağa giriyor.
Ve bina kendisini tamir ediyor.
Hayır, bu bir bilim kurgu filmi değil.
Bilim insanları artık Romalıların yaklaşık 2.000 yıl önce bunu başarmış olabileceğini düşünüyor.
Bu keşif Pompeii'de ortaya çıkarılan olağanüstü bir inşaat alanından geldi.
MS 79 yılında Vezüv Yanardağı patladığında işçiler çalışmayı bırakmak zorunda kaldı.
Ve şantiye olduğu gibi kül altında kaldı.
Bugün araştırmacılar burada yalnızca duvarları değil,
betonun hammaddelerini de buldu.
En önemli ipucu ise beyaz renkli küçük kireç parçalarıydı.
Uzun yıllar boyunca bunların üretim hatası olduğu düşünüldü.
Ama şimdi tam tersinin doğru olabileceği ortaya çıktı.
Araştırmacılara göre Romalılar söndürülmemiş kireci volkanik külle kuru halde karıştırıyordu.
Daha sonra su ekleniyordu.
Bu işlem sırasında yüksek sıcaklık oluşuyordu.
Bilim insanları buna bugün **hot mixing** yani "sıcak karışım yöntemi" diyor.
İşte o beyaz kireç parçaları bu süreçten kalıyordu.
Ve binlerce yıl sonra bile görev yapmaya devam ediyordu.
Çatlak oluştuğunda su içeri giriyor.
Kireç parçaları çözünüyor.
Kalsiyum açığa çıkıyor.
Ve zamanla çatlakların içi yeniden minerallerle doluyor.
Kısacası beton kendi kendini onarıyor.
Belki de bu yüzden Roma su kemerleri,
limanları,
tapınakları
ve bazı duvarları hâlâ ayakta.
Daha da ilginç olan şu:
MIT araştırmacıları Roma yönteminden esinlenerek benzer karışımlar üretti.
Deneylerde Roma tarzı beton çatlakları birkaç hafta içinde kapatırken, normal beton aynı performansı göstermedi.
Bazen teknolojinin geleceği ileriye bakmakla bulunmaz.
Bazen cevabı bulmak için...
2.000 yıl geriye gitmek gerekir.
Kaynaklar
• Nature ve Science Advances değerlendirmeleri: Roma betonunun kendini onarma mekanizması.
• Pompeii'deki antik şantiye keşfi ve sıcak karışım yöntemi.
• MIT araştırmaları ve lime clast analizleri.
Nihat Köklü