Amma gəlin heç olmasa tarixlərə nəzər salaq. Volqa bölgəsindəki aclıq 1921-1922-ci illərdə baş vermişdi, Qazaxıstanda kütləvi aclıq və Ukraynada Qolodomor isə 1931-1933-cü illərdə baş vermişdi. Bunlar fərqli vaxtlarda və fərqli səbəblərdən baş verən fərqli hadisələrdir.
Volqa bölgəsində əsas səbəb şiddətli quraqlıq və məhsul çatışmazlığı idi, baxmayaraq ki, müharibə, dağıntı və ərzaq vergisi vəziyyəti daha da ağırlaşdırdı.
Lakin Qazaxıstanda vəziyyət daha ağır idi. Mal-qara kütləvi şəkildə müsadirə edildi və qazaxlar üçün mal-qara onların bütün həyatının əsasını təşkil edirdi. Bu, qida, geyim, nəqliyyat və əmlak təmin edirdi. Mal-qaranın əlindən alınması faktiki olaraq insanı yaşamaq imkanından məhrum etdi. Üstəlik, onların ənənəvi həyat tərzi zorla pozuldu, kollektivləşmə tətbiq edildi və insanlar məskunlaşmağa və dövlətə ərzaq təhvil verməyə məcbur edildi. Nəticədə, bütün ailələr və kəndlər yeməksiz və özlərini dolandırmaq üçün vasitələrsiz qaldılar.
Buna görə də, "o vaxtlar hamı aclıq çəkirdi" ifadəsi sadəcə hər şeyi bir yerə toplamaq cəhdidir. Bəli, Volqa bölgəsində də aclıq var idi. Amma bu, səbəblərin və şəraitin eyni olduğu anlamına gəlmir.
"Əgər ruslar Volqa bölgəsində aclıq çəkirdilərsə, deməli, Qazaxıstanda da eyni şey baş verib" deyə bilməzsiniz. Tarix bu şəkildə işləmir. Bunun nə vaxt baş verdiyinə, niyə baş verdiyinə və hakimiyyətin tam olaraq nə etdiyinə baxmaq lazımdır.
Və bu şeylər Qazaxıstan faciəsini dəyərsizləşdirmək üçün qəsdən qarışdırıldıqda, bu, tarix deyil, manipulyasiyadır.
Şuxrat Pulatov