TENGRİ
7-10-2026, 09:15

Moğolların yüce tanrısının adı ''tengri'dir ve ''gök'' anlamına gelmektedir (krş. Buryatların ''tengri''si, Volga Tatarlarının ''tangere''si, Beltirlerin ''tingir''i , Yakutların ''tangara''sı, Çuvaşların muhtemelen ''tura''sı) Çeremişlerde gök tanrı Yume olarak adlandırılır; ''gök'' anlamına gelmektedir.
Gök tanrının doğasıyla ve işlevleriyle ilgili nitelikler diğer ünvanları ve sıfatlarıyla tamamlanır. Beltirler dualarında ''çok bağışlayıcı Han'a (Kayra-Han) ve şef'e (cayan) hitap ederler. Minusinsk Tatarları yüce tanrılarını ''Yerin Yaratıcısı'' (car cayanı), Yakutlar ''Yaratıcı Bilge Efendi'' (Ürün Ayı Toyon) ya da ''Yüce Efendi'' (Ar Toyon), Altay Tatarları ''Ulu'' (Ülgen) ya da ''Çok Ulu'' (bay ülgen) olarak hatta ''ak ışık'' (ak ayaz, bkz. Ostyak dilinde senke) ve ''Nurlu Han'' (ayaz kan) olarak adlandırırlardı. Ostyaklar ve Vogullar turem adına ''ulu'', ''nurlu'',''yaldızlı'', ''ak'', ''en yüce'', ''Efendi Babam'',''Yukarıdan gelen yaldızlı nur'' vb. sıfatlarını eklerler. Dualarda ve yazınsal metinlerde gök tanrı genelde ''Baba'' olarak adlandırılır.
Kaynak: Dinler Tarihine Giriş
Mircea Eliade
Yazı : Bilhan Akkaya

