1624 cü ildə KAXETİYA ÇARI l TEYMURAZIN qosunlarının İlLİSUNU işgal edərək yandırdıq dan yalnız 100 il sonra 1723 cü ilin may ayında İLİSU süvariləri SULTAN ƏLİ SULTAN BƏYİN başçılığı altında ÇAR-BALAKƏNLİLƏR və DAGİSTANLİLAR ilə birlikdə ÇAR Vl VAXTANGI məğlub edib TİFLİS şəhərini alaraq o ağır məğlubiyyətinin əvəzini çixa bildilər.
"MİNEVLİ TORAĞAY SALNAMƏSİ" Kitabindan.
QAFQAZIN keşməkeşli tarixini əsrlərlə özündə yaşadan qədim TİFLİS ŞƏHƏRİ.
PARFİYA mənşəli XOSROVİLƏR sülaləsindən olan İBERİYA HAKİMİ VAXTANQ QORQASAL (QURDASƏR- QURDBAŞLI və yaxud QURD-ASLAN ) tərəfindən salınmış şəhərin adının orada çıxan isti su qaynaqlarına görə TİFLİ (QƏDİM YUNAN DİLİNDƏ DUMANLI, TÜSTÜLÜ) TÜRK DİLİNDƏ SU MƏNASINI verdiyi ehtimalı da var. ŞƏHƏRİN tarixi məhəllələri İSANI ( ƏRƏB DİLİNDƏ HİSN- QALA), NARİKALA (TÜRK DİLİNDƏ- NARINQALA), AVLABAR (TÜRK DİLİNDƏ AVLU BARISI), ORTAÇALİ (TÜRK DİLİNDƏ ORTAÇALA ), ŞEYTAN BAZAR və s. çox qədimlərdən mövcuddur.
ƏRƏB XİLAFƏTİ dövründə 600 ilə yaxın müddətdə TİFLİS MÜSƏLMAN ƏMİRLİYİ (654–1122) dövlətinin mərkəzi olmuşdur.
RUSİYA İMPERİYASI dovründə QAFQAZ canişinliyi burada yerləşmiş, şəhər QAFQAZIN siyasi mərkəzi hesab olunmuşdur.
HƏMİN dövrdə AZƏRBAYCANIN simal-qərb əraziləri TİFLİS quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdi.
VAXTİLƏ VƏ AVLABARDA qədim ALBAN MƏZARLIĞI mövcud olmuş və sonralar 1995 - çi ildə bu ərazidə TSİMİNDA-SAMEBA (MÜQƏDDƏSLİYİ ÜÇLÜK) kafedralı inşa olunmuşdur.
BÖLGƏMİZLƏ bağlı tarixi sənədlər və əlyazmaların böyük hissəsi bu günə qədər TİFLİSDƏ saxlanılmaqdadır.
ŞHAHMARDAN AHMEDLİ