Şübhəsiz ki, ayələrimizi yalan sayanlara və onlara təkəbbürlüklə yanaşanlara göyün qapıları açılmayacaq və dəvə iynənin gözündən keçməyincə onlar Cənnətə girməyəcəklər. Biz günahkarları belə cəzalandırırıq.(Əraf surəsi ayə 40)
Ayənin əsas məqamlarının təfsiri:
​Ayədə qeyd olunan iki böyük günah:
İnkar və Təkəbbür
​Ayə iki əsas bəladan bəhs edir:
​Təkzib (Ayələri yalan saymaq): Allahın göndərdiyi dəlilləri, kitabları və peyğəmbərləri inkar etmək.
​İstikbar (Təkəbbür göstərmək): Haqqı bildikdən sonra qürur və təkəbbür səbəbindən ona boyun əyməmək, özünü haqdan üstün tutmaq.
​İslam alimləri bildirirlər ki, insanın həlakına səbəb olan ən böyük maneə məhz təkəbbürdür (İblisin də Cənnətdən qovulma səbəbi təkəbbür olmuşdur).
​Göyün qapıları açılmayacaq" nə deməkdir?
​Təfsirçilər (məsələn, İbn Abbas, İbn Kəsir və Mütəzzil/Sünni alimlər) bu ifadəni iki əsas mənada izah edirlər:
​Ruhların səmaya qəbul edilməməsi: Səhih hədislərdə bildirilir ki, mömin bəndə vəfat edərkən onun ruhu səmaya qaldırılır və göyün qapıları onun üçün açılır. Lakin kafir və təkəbbürlü şəxs öldükdə, ruhu göyə qaldırılarkən göyün qapıları onun üzünə bağlanar və ruh aşağı atılar.
​Əməl və duaların qəbul olunmaması: Bu şəxslərin etdiyi dualar və ya dünyada gördükləri hər hansı yaxşı işlər Allah dərgahına yüksəlməz, qəbul olunmaz.
​Dəvə iynənin deşiyindən keçməyincə..." məsəli
​Bu ifadə ərəb dilində "qeyri-mümkünlük" (imkansızlıq) bildirən məşhur bir bənzətmə və ədəbi sənətdir:
​Böyük bir dəvənin kiçik iynə gözündən keçməsi fiziki və məntiqi baxımdan necə mümkünsüzdürsə, Allahın ayələrini təkəbbürlə inkar edərək tərəddüdsüz ölənlərin də Cənnətə daxil olması o dərəcədə mümkünsüzdür.
​Dilçilik baxımından bəzi alimlər "cəməl" (جَمَل) sözünün "dəvə" mənası ilə yanaşı, "yoğun kəndir/kanat" mənasına da gəldiyini qeyd etmişlər. Lakin hər iki halda məna dəyişmir: qalın kəndirin və ya nəhəng dəvənin iynə gözündən keçməsi imkansızlığı tərənnüm edir.
Sevil Abdullayeva