İran aviaşirkətlərinin Azərbaycana uçuşları dayandırıldı – səbəb ABŞ sanksiyalarıdır

ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi yeni sanksiyalar, xüsusilə aviasiya sektoruna yönələn məhdudiyyətlər səbəbindən İran aviaşirkətlərinin Azərbaycana reysləri 22 sentyabrdan dayandırılıb

Azərbaycana uçuşlar həyata keçirən İran aviaşirkətlərinin reysləri 22 sentyabrdan etibarən dayandırılıb.

Bestmedia.az xəbər verir ki, bu barədə “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nin (AZAL) mətbuat xidməti məlumat yayıb. Bildirilib ki, qərarın qəbul edilməsinə səbəb ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi yeni sanksiya paketi, xüsusilə İranın aviasiya sektoruna yönələn məhdudiyyətlərdir.

AZAL-ın açıqlamasına əsasən, hazırkı məhdudiyyətlər səbəbindən İran aviaşirkətlərinin Azərbaycana həyata keçirdiyi uçuşların dayandırılması ilə bağlı qərar verilib. Sərnişinlərə isə ləğv edilən reyslər və biletlərlə bağlı müvafiq aviaşirkətlərə və bileti aldıqları satış məntəqələrinə müraciət etmək tövsiyə olunur.

ABŞ niyə İran aviasiyasına sanksiya tətbiq edib?

ABŞ Maliyyə Nazirliyinin Xarici Aktivlərə Nəzarət İdarəsi (OFAC) sentyabrın 8-də İranın aviasiya sektoruna qarşı genişmiqyaslı yeni sanksiyalar elan edib.

Vaşinqtonun açıqlamasına görə, yeni tədbirlər İranın aviasiya sektorunun hərbi məqsədlər üçün istifadə edilməsi, o cümlədən silah, şəxsi heyət və qanunsuz yüklərin daşınmasına dəstək göstərilməsi ilə bağlıdır. ABŞ tərəfi həmçinin İranın xaricdən təyyarə və aviasiya texnologiyaları əldə etmək üçün istifadə etdiyi şirkətləri, vasitəçiləri və təchizat şəbəkələrini də sanksiyaların hədəfinə daxil edib.

ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məlumatına əsasən, sentyabrın 8-də ümumilikdə 36 fiziki və hüquqi şəxsə qarşı tədbirlər görülüb. Sanksiyalar İran aviasiya sektorunda fəaliyyət göstərən və ya bu sahəyə dəstək verdiyi bildirilən bir sıra şirkətləri əhatə edir.

Vaşinqtonun tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər yalnız ayrı-ayrı aviaşirkətləri deyil, onların maliyyələşdirilməsi, texniki təminatı, aviasiya avadanlıqlarının əldə edilməsi və digər əlaqəli fəaliyyətləri də əhatə edir. ABŞ Maliyyə Nazirliyi bu tədbirləri İranın aviasiya sektoruna qarşı daha geniş təzyiq kampaniyasının bir hissəsi kimi təqdim edir.

İran tərəfinin mövqeyi

Maraqlıdır ki, İranın milli aviadaşıyıcısı “Iran Air” sentyabrın 22-də Baku, İstanbul və Nəcəf istiqamətlərində uçuşların dayandırılması ilə bağlı həmin ölkələrin aviasiya qurumlarından rəsmi göstəriş almadığını açıqlamışdı.

Bununla belə, Azərbaycan tərəfi sentyabrın 22-dən etibarən İran aviaşirkətlərinin Azərbaycana uçuşlarının dayandırıldığını rəsmən açıqlayıb. Beləliklə, qərarın əsas səbəbi kimi ABŞ-ın İran aviasiya sektoruna qarşı tətbiq etdiyi yeni sanksiyalar göstərilir.

Bu sanksiyalar İranla quru sərhədləri də bağlı olan Azərbaycana necə təsir edəcək?

Hazırkı məlumata görə, Azərbaycan aviaşirkətlərinin İrana uçuşlarına ümumi qadağa tətbiq edildiyi barədə rəsmi məlumat yoxdur.

Əksinə, bu gün, 22 sentyabr 2026-cı ildə, açıqlanan qərar konkret olaraq İran aviaşirkətlərinin Azərbaycana həyata keçirdiyi reyslərin dayandırılması ilə bağlıdır. AZAL bunu ABŞ-ın İran aviasiya sektoruna qarşı yeni sanksiyaları ilə əlaqələndirib.

Maraqlı məqam budur ki, Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun 22 sentyabr uçuş cədvəlində Bakı-Tehran AZAL reysi (J2 9717) qeydiyyatda göstərilib. Eyni cədvəldə Bakı-Tehran Iran Air reysi (IR 748) isə ləğv edilmiş kimi görünür. Həmçinin Bakı-Təbriz AZAL reysi (J2 9763) də cədvəldə yer alır.

Yəni hazırkı vəziyyəti belə ifadə etmək daha düzgündür:

ABŞ sanksiyaları nəticəsində Azərbaycana uçan İran aviaşirkətlərinin reysləri dayandırılıb. Bu qərarın AZAL və digər Azərbaycan aviaşirkətlərinin İrana uçuşlarına avtomatik qadağa qoyması barədə hazırda rəsmi açıqlama yoxdur.

Bu sanksiyaların Azərbaycana əsas təsiri hava əlaqələri və sərnişin daşımaları ilə bağlı ola bilər. İranla quru sərhədinin sərnişin keçidi üçün bağlı olması fonunda İran aviaşirkətlərinin reyslərinin dayandırılması iki ölkə arasında birbaşa səfər imkanlarını daha da məhdudlaşdırır. Nəticədə İrandan Azərbaycana və əks istiqamətdə səfər edənlər üçün Türkiyə, Gürcüstan və digər tranzit istiqamətlərdən istifadə ehtiyacı arta, səyahət müddəti və xərcləri yüksələ bilər.

Bununla yanaşı, sanksiyaların Azərbaycan ərazisindən İranla bağlı qanuni ticarət və logistika əməliyyatlarına birbaşa qadağa yaratması ayrıca məsələdir; təsirin miqyası konkret sanksiya paketinin hansı şirkət və əməliyyatları əhatə etməsindən asılıdır.