Pontus (Yunanca: Πόντος, Pontos) antik Yunanca "deniz" anlamına gelmesi ve Yunan mitolojisinde Gaia'nın oğlunun adı olmasının yanı sıra Amasyalı Strabon'dan itibaren antik yazarlarca Karadeniz'in güney kıyısında Halys ırmağının (Kızılırmak) doğusunda yer alan Kuzey Anadolu sahillerini hinterlandıyla birlikte tanımlamak için kullanılmıştır. Yine aynı dönemden itibaren bu topraklarda yaşayanlar ve Pontus kıyısında doğan kişiler için Pontuslu anlamına gelen Pontikos terimi kullanılmıştır. Pontus günümüz Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesine denk düşmektedir. Bu yüzden siyasi bir terim olmaktan çok coğrafik ve kültürel bir terimdir.
Tarih öncesi çağdan bu yana Karadeniz Bölgesinde insan yerleşimi izlerine rastlanmaktadır. En eski Yunan destanı olan Argounautlar seyahati Karadeniz sahilleri üzerinden Kolhis ülkesine (Lazika) gerçekleştirilmiştir. Bölgeye Yunan kololonizasyonun MÖ 7. yüzyılda başladığı ve Sinop, Samsun, Giresun, Rize gibi çok sayıda kentin Yunan kolonistler tarafından kurulduğu bilinmektedir . Yunan kolonistler kendini Kolh olarak adlandırılan Kafkas orijinli topluluklar ile kaynaşarak bölgenin orijinal halkını meydana getirmişlerdir. MÖ 6. yüzyılda bölgenin Pers hakimiyetine girmesiyle beraber Pontus Ahamenişlere bağlı Kapadokya Satraplığı'na bağlandı. [kaynak belirtilmeli]Sonraları Kapadokya'nın Karadeniz Bölgesi'ne giren parçası Pontus olarak anılmaya başlandı ve Pers-Helen kökenli aristokratlarca bir krallık olarak yönetildi. [kaynak belirtilmeli]M.S. 6. yüzyılda Hıristiyanlık yöreye Trabzon üzerinden yayılmış, Mitra tapınakları yıkılmış, incil etkisiyle yerel diller unutularak Yunanca hakim kılınmıştır.[kaynak belirtilmeli] Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yerli halkın İslam'a geçmesi ve Türkmen yerleşimleri ile 19. yüzyıl sonlarında birkaçı dışında bölgedeki topluluklar büyük ölçüde Müslüman ahaliden olmuştur. 1923 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi'ne kadar söz konusu bölgede kaydadeğer bir Rum nüfus yaşamaktaydı.
GÖRSEL :Pontus'ta (Türkiye) yapılan kalkan. Yunan. MÖ.189. Bronz .Yıldız, güneş ve krallığı sembolize ediyor. Pontus'u yaklaşık 185-160 yılları arasında yöneten Kral I. Pharnakes için yapılmış. Muhafazanın ahşaptan veya deri malzemeden yapılmış olma ithimali yüksek.
Yazı: Bilhan Akkaya