1950 yılında, Bolivya'nın Titicaca Gölü, Chua yakınlarında bir çiftçi, tarlasını kazarken antropomorfik ve zoomorfik figürlerle işlenmiş büyük bir taş kase buldu. Köylünün ne bulduğundan haberi yoktu ve onu domuzlar için leğen olarak kullanmaya başladı.
Bu kasenin adı "Fuente Magna'' olarak kondu. Tam olarak nasıl bilinmiyor, ancak "Fuente Magna" küçük bir yerel müzede 40 yıl boyunca herkes tarafından görmezden gelindi. Sonunda birileri bu vazoda inanılmaz bir gariplik fark etti. İçi çivi yazısı şekillerle doluydu, Sümer ya da ilk Sümerce'ye çok benzeyen, 5.000 yıl önce günümüz Irak'ında kullanılan bir yazıydı bu.
Antik yazı uzmanı Clyde Ahmed Winters, "Fuente Magna"yı dikkatlice inceledi ve vazonun 5.000 yıl önceki antik Sümer, Hint Dravid, İran Elamit ve Libya Berberi karakterlerine çok benzer karakterler içerdiğini anladı ve bir yazı ile bunu kamuoyuna açıkladı. Bolivyalı arkeolog Max Zamora da vazoyu inceledi ve en az 5000 yıllık olduğunu söyledi. Fakat nasıl olur da, deniz seviyesinden 3,800 metre yükseklikte, Sümerler'in yaşadığı yerden binlerce kilometre uzakta, Titicaca Gölü yakınlarında bulunan bir vazoda bir Proto-Sümer yazısı bulunabiliyordu?
Kase üzerinde en az üç set "yazı" var. Üçü de biraz farklı ama bazı açılardan da benzer. Kasenin sol tarafında hem "Fenike" hem de Proto-Sümerce olarak adlandırılan, çoğunlukla etrafa dağılmış birkaç çivi yazısı benzeri kama ile yazılmış doğrusal gliflerle temsil edilen şekiller var. Kasenin sağ tarafında, genellikle yanlış yönü gösteren kamalar ve sol tarafa ait olabilecek gibi görünen birkaç glifin dahil edildiği açık bir çivi yazısı girişimi var. Sonra, sol tarafa benzer doğrusal bir stilde görünen şeyin ortasında bir antropomorf tarafından ikiye bölünmüş, daha az karmaşık olan merkez panel var.
Modern bilim ve arkeoloji bir süre bu konuda sessiz kaldı. Eserin sahte olduğunu iddia edenler de var.
Konuyla ilgili bir açıklama şöyle; 5.000 yıl önce biri, o vazonun olduğu bugünkü Irak'tan Bolivya'ya vazoyu getirmiştir.
Konu ile ilgili iddiaları pekiştirmek için böyle hipotezler öne sürülmüştür.
Pasifik Okyanusu'nun batık bir bölgesi olan ve sadece Endonezya'nın su üstündeki Sundaland karasından binlerce yıl önce Amerika'ya giden göçmenler Hindistan cevizi ağacını oraya götürmüştü. Bu vazo da götürülmüş olabilir.
Yarı batık Nan-Madol şehri batmadan önce imal edilmiş olabilir, yani 14.000 yıl önce. Bu nedenle, bu gezginlerin "Fuente Magna" vazosunu bir kıtadan diğerine taşıması mümkün olabilir. Ya da, Sümerlerin ticaret becerileri bildiğimizden çok daha güçlüydü. Oraya kadar gitmiş olabilirler.
"Fuente Magna" vazosu, geçmişimizin düşündüğümüzden oldukça farklı olduğunun bir başka kanıtı. Uzak geçmişte, insanlar arasındaki geçişler belki de bir kıtadan diğerine gerçekleşiyordu. Sonra birden bu iletişim ve ticaret bitti ve sıfırdan başlamak zorunda kaldık.
Siz ne dersiniz?
Ek kaynaklar: https://faculty.ucr.edu/~legneref/archeol/fuentema.htm
https://ahotcupofjoe.net/.../fuente-magna-bowl-not.../
Yazı: Bilhan Akkaya