Irak'tan getirilen ve çivi yazısı ile yukarıdan aşağıya oyulmuş iki antik kil tablet, eski İbranice ile dikkate değer benzerlikler taşıyan “kayıp” bir dilin izlerini içeriyor.
Arkeologlar; Irak'ta, yaklaşık 4000 yıl öncesine ait olduğuna inanılan iki antik kil tabletin şifresini çözdü. Kil tabletler; bilim insanlarının ifadesine göre, eski İbranice'ye benzer, uzun zamandır kayıp bir dilin izlerini taşıyan çivi yazısı ile oyulmuş.
Kil tabletlerde; aslen Kenan'dan (şu anda Suriye , İsrail ve Ürdün'ün kabaca bulunduğu bölge) gelen Amorit halkının az bilinen dilindeki ifadeler bulunuyor . WordsSideKick.com'a göre bu insanlar daha sonra göç ederek Mezopotamya'da bir krallık kuracaklardı . Kayıp dil; modern bilim insanlarının okuyabildiği Akkad dilinin yanına yerleştirilen ifadeler sayesinde tespit edildi. Aslında bilim insanları kil tabletlerin adeta bir Rosetta Taşı olduğunu söylüyor.
“Orijinal” Rosetta Taşı; bilinmeyen iki eski Mısır yazısına (hiyeroglif ve demotik) paralel olarak bilinen bir dilde (eski Yunanca) bir yazıt içeren eski bir eserdi. Bu durumda; okunabilen Akkadca ifadeler, araştırmacıların yazılı Amorit dilini okumasına yardımcı oldu. Bilim insanları Amoritçe hakkındaki bilgilerinin çok sınırlı olduğunu kabul ediyor ve hatta bazı bilim insanları, bunun kendi başına bir dil olup olmadığından şüphe etmekteydi ancak tabletlerin keşfi bu tartışmayı sona erdirdi. Dilin tutarlı ve öngörülebilir bir şekilde ifade edildiğini; Akkadca'dan tamamen farklı olduğu görüldü.
Antik kil tabletler hakkında daha fazla bilgi; Fransız Journal Revue d'assyriologie et d'archéologie orientale'de yayınlandı .
Kil tabletlerin şifresinin çözülmesi yeni olmasına rağmen eserler yaklaşık 30 yıl önce, muhtemelen 1980 ile 1990 yılları arasında bulunmuştu. Amerika Birleşik Devletleri'nde bir koleksiyona ulaştılar. Ancak daha sonra kimse onlar hakkında hiçbir bilgiye ulaşamadı. Bilim insanları nihayet 2016 yılında diğer bazı akademisyenlerin tabletlerin varlığına dikkat çekmesinin ardından; kil tabletler analiz edildi. Antik dilin gramerini ve kelime dağarcığını inceleyerek onun Batı Sami dil ailesine ait olduğunu belirlediler. Bu aynı zamanda şu anda İsrail'de konuşulan İbranice'yi ve bir zamanlar bölgede yaygın olan ancak artık yalnızca Orta Doğu'daki dağınık birkaç toplulukta konuşulan Aramice'yi de içermekteydi.
Araştırmacılara göre iki kil tablet, kayıp Amorit diline dair anlayışımızı önemli ölçüde değiştirdi.
Yazılar, daha önce görülmemiş kelime dağarcığı ve dilbilgisini gösteren sözcükleri ve cümleleri içeriyor. Kil tabletleri muhtemelen Akkadça konuşan Babilli bir katip veya çırağı kazımış. Bilinen en eski İbrani yazısının yaklaşık 1000 yıl sonra ortaya çıkmasına rağmen, tablolardaki Amorit ifadelerinin birçoğu İbranicedeki bazı ifadelere benzemektedir. İbrani dili; Amorit veya Aramice gibi Sami dil ailesindendir. Akadça da aynı dil ailesine aittir.
Yazı: Seher Bilhan Akkay