Bəzən bizə salam yerinə “Əsəniklər” deyirlər, yaxud “Əsən qal” ifadəsini eşidirik. Bəs bu sözlər haradan gəlir və nə deməkdir?
Əsən — qədim türkcədə “salamat, sağlam, zərərsiz” mənasında işlənən sözdür. Orxon-Yenisey abidələrində “Esän bol” (salamat ol) formasına rast gəlinir. Azərbaycan dilində isə “əsən-aman” birləşməsində hələ də yaşayır.
Əsəniklər — “əsənliklər” sözünün dialekt və qısaldılmış formasıdır. Yəni qarşı tərəfə sağlamlıq, salamatlıq, yaxşılıq arzulamaq mənasını verir. Burada “-lər” şəkilçisi çoxluq yox, hörmət və arzu bildirir. Məsələn:
> “Sizə əsəniklər diləyirəm” = “Sizə sağlamlıq arzulayıram”
Əsən qal — “Sağ-salamat qal” deməkdir. Bu ifadə xüsusilə Qazax, Göyçə, Qarabağ bölgəsində yaşlı nəsil arasında hələ də geniş işlənir.
Bu ifadələr təkcə söz deyil, xalqımızın min illərdir qoruduğu bir salamlaşma mədəniyyətinin mirasıdır. Əcdadlarımız üçün salamlaşmaq sadəcə “salam” demək deyil, qarşı tərəfə dua və xeyir arzulamaq idi.
İndi çoxları bu sözləri “köhnə” hesab edir, amma əslində onlar dilimizin və mədəniyyətimizin yaddaş sandığıdır. İstifadə etdikcə həm dilimizi, həm də köklərimizi yaşatmış oluruq.
Sən də tanışlarına “Əsəniklər” de, bu gözəl sözü unudulmaqdan qoruyaq.
Esen kalın!
Pərviz Hüseynzadə