Sefiller'in yazarı Hugo vasiyetinde şunu yazmıştı:
“Yoksullara 50 bin frank bırakıyorum. Beni onların cenaze arabasıyla götürün. Hiçbir kilisenin duasını istemiyorum.”
Paris, 1 Haziran 1885.
Victor Hugo için 'Arc de Triomphe'de düzenlenen cenaze töreni...
Victor Hugo’nun naaşı bir gece önce Arc de Triomphe’un altına konmuştu.
Charles Garnier’nin tasarladığı 22 metrelik katafalk, Zafer Takı’nın üzerine gerilmiş siyah yas kumaşları, tepedeki heykeli örten tül…
Cumhuriyet Muhafızları nöbet tutuyor, 44 şamdan yanıyordu.
Ertesi gün Invalides’ten 21 top atıldı. Kortej “yoksulların arabası”yla Champs-Élysées’den Panthéon’a yürüdü.
Önde 12 genç şair, arkada 1168 heyet. Tahminen 2-3 milyon kişi sokağa döküldü.
O gün hem bir şair gömüldü hem de genç Cumhuriyet kendini millete gösterdi.
Panthéon da bu vesileyle kesin olarak laikleşti.
Evet. Ünlü Panthéon başta Sainte-Geneviève Kilisesi’ydi. Devrim’de “büyük adamlar tapınağı” yapıldı, sonra birkaç kez yeniden kiliseye çevrildi. 1885’te Hugo’yu oraya gömme kararıyla yapı bir daha kilise olmadı; resmen laik anıt mezara dönüştü.
Tarihin en kalabalık cenazelerinden biri hâlâ bu.
Fransız halkı Fransa'nın en büyük Fransız yazarlardan birine karşı son görevini yerine getirmişti.
Nihat Köklü