Rosetta Taşı, Mihenk Taşı veya Reşit Taşı; Napolyon'un 1798 yılındaki Mısır Seferi'nde, kale yapımı sırasında rastlantı sonucu keşfedilen bir eserdir. Üç dilde yazılmıştır ve o döneme kadar okunamamış yazıların okunabilmesi için bir servet değerindedir. Başlarda; hiyerogliflerin ünlü Tufan öncesi Mısır'ına ait şekiller olduğu düşünülmüştür.
Metin sırasıyla hiyeroglif, orta kısımda Demotik (Mısır'da halkın kullandığı dil) ve son bölümde Antik Yunanca dili ile yazılmıştır. Eser, 760 kg. ağırlık, 114 cm. yükseklik, 72 cm. genişlik ve 28 cm. kalınlığa sahiptir. Yapım malzemesi bazalttır. MÖ. 196 yılında yazdırıldığı açıklanmıştır. Taş ; Reşit (Rosetta) adını, bulunduğu kasabadan almaktadır .
Metnin Antik Yunanca ile yazılmış olması ; diğer yazıların da okunmasını sağlamıştır. Üç dilde yazılan metin ; ortaktır.
1796 yılında Osmanlı İmparatorluğu'ndan yarı bağımsız hale gelen Mısır ; 1798 yılında Napolyon'un saldırısına uğrar. Ordusu İngiliz Amiral Horatio Nelson tarafından yok edilen Napolyon; Nil kıyısına yerleşir ve bir askeri bu taşı bulur.
Taş önce Kahire'de kurulan Fransız Enstitüsü'nde incelenir.
Üzerine matbaa mürekkebi sürüp ; boyalı yüze kağıt bastırıp metni kopyalarlar. Kopyalar Avrupa'ya , uzmanlara yollanır. Fransız ordusu , Osmanlı ve İngiltere orduları karşısında teslim olmak zorunda kalır. General Jacques-François Menou İngilizler’e: “Rosetta Taşı benimdir her şeyi alın ama
taşı vermem” der. Sonunda İngilizler taşı alıp gemiyle Londra’ya yollar. Taş,1802’den beri Londra’da British Museum'dadır.
Metin konusu : Çocuk firavun V. Ptolemy’ye karşı bazı rahipler vergi nedeniyle isyan çıkardı. Firavunu destekleyen rahipler, Menfis’te toplanıp bağlılık bildirdi. Rosetta Taşı, destekçi
rahiplerin toplantısını özetleyen bir fermandır. Fermanda, firavunun isyanı bastırışı, rahiplere verdiği destek, tutukluları serbest bırakışı, vergileri azaltışı ve vergi borçlarını affedişi anlatılır. Firavuna dua etmek ve doğum gününü kutlamak hakkında detaylar da vardır. En sonunda “Ferman, üç dilde taşa
kazınacak ve tapınaklara yerleştirilecek” denilmektedir.
Kaynak: Prof. Dr. Ural Akbulut