GPS-in alternativi ola bilər: Təyyarələrdə kvant naviqasiyası sınaqdan keçirildi
10-09-2026, 15:44

Təyyarələrin GPS-dən istifadə etmədən istiqamət müəyyənləşdirə bilməsi sınaqlar zamanı nümayiş etdirilib. Alimlərin sözlərinə görə, açıq okean üzərində Yer kürəsinin maqnit sahəsindəki ən kiçik dəyişiklikləri kvant sensorları vasitəsilə qeydə almaqla naviqasiya aparmaq mümkündür.
Valyuta.az xəbər verir ki, bu barədə HVG yazıb.
Sınaqlar ABŞ Müdafiə İnnovasiyaları Bölməsinin aviasiya və milli təhlükəsizlik üçün GPS-ə alternativ hazırlamaq məqsədi daşıyan MagNav proqramı çərçivəsində keçirilib. Proqram GPS siqnallarının əlçatmaz olduğu və ya maneələrə məruz qaldığı hallarda dəqiq mövqe müəyyənləşdirməyə imkan verən texnologiyaların hazırlanmasına yönəlib.
Sınaq üçün Embraer 170 tipli təyyarədən istifadə olunub. Təyyarə 4 saat 23 dəqiqə ərzində Sakit okean üzərində ABŞ-ın Pyucet-Saund körfəzindən Alyaskanın cənub-şərqinə və geriyə uçub. Bütün uçuş GPS-dən istifadə edilmədən həyata keçirilib.
Yeni sistem ənənəvi ehtiyat naviqasiya sistemləri ilə müqayisədə 89 faiz daha dəqiq olub və pilotlara planşet vasitəsilə real vaxt rejimində naviqasiya məlumatları təqdim edib.
Sistem Yer kürəsinin maqnit sahəsini ölçür
Sistem Yer kürəsinin təbii maqnit sahəsindəki dəyişiklikləri müəyyən etmək üçün kvant sensorlarından istifadə edir. Ölçmələrin nəticələri maqnit xəritəsi yaradır. Təyyarə həmin xəritənin köməyi ilə peyk siqnalları olmadan da öz mövqeyini müəyyənləşdirə bilir.
MagNav layihəsi 2024-cü ildə başlayıb. Prototipin hazırlanması üzrə tenderi “Honeywell Aerospace” şirkəti qazanıb.
Real şəraitdə keçirilən son sınaq texnologiyanın laboratoriya mərhələsindən praktiki istifadəyə keçidi istiqamətində mühüm addım hesab olunur.
Alimlərin digər araşdırmaları
Çinli alimlər daha əvvəl Yer kürəsindəki müharibənin Aya da yayıla biləcəyi ilə bağlı mümkün ssenariləri araşdırıblar. Bu ssenarilər ayrı-ayrı kosmik aparatların toqquşmasından tutmuş bütöv regionlar uğrunda mübarizəyə qədər dəyişir.
Alimlər həmçinin dinozavrlar dövründə dünyanın necə səsləndiyini araşdırıblar. Bildirilib ki, Yura dövrünə aid real səslər qorunub saxlanmayıb və dinozavrlarla məməlilərdə səs yaranmasına cavabdeh orqanlar fosilləşmir.

