Bu sualın cavabını emosional mühakimələrdə deyil, Nur surəsinin 31-ci ayəsinin dilçilik və tarixi dəlillərində axtarmaq lazımdır:
1. Dilçilik Dəlili: Əmrin Hədəfi Nədir?
Ayədə buyurulur: "Örtüklərini sinələrinin (yaxalarının) üzərinə çəksinlər."
-Feil (Əmr): Çəksinlər, örtsünlər.
-Hədəf (Haraya?): Sinələrinin, yaxalarının üzərinə.
-Vasitə (Nə ilə?): Örtükləri (Ximar) ilə.
Əgər ayənin birbaşa əmri "başı örtmək" olsaydı, cümlə "Başlarınızı örtün" şəklində qurulardı. Quran mövcud vasitədən istifadə edərək sinə nahiyəsini örtməyi hədəf göstərmişdir.
2. Tarixi Dəlil (Səbəbi-nüzul)
VII əsr Ərəbistanında iqlim şəraiti (isti və qum fırtınaları) səbəbindən həm kişilər, həm də qadınlar başlarına parça (Ximar) salırdılar. Lakin qadınlar örtüyün uclarını arxaya atdıqları üçün sinə və boyun nahiyələri açıq qalırdı.
Ayə sıfırdan baş örtüyü gətirmədi; zatən başda olan parçanın istiqamətini dəyişərək açıq qalan sinəni bağlamağı tələb etdi. Yəni Ximar dini uniforma deyil, o dövrün coğrafi geyim vasitəsi idi.
3. "Ximar" Kəlməsinin Mənası
X-m-r kökü "bir şeyi örtmək, gizlətmək" deməkdir. Başa salınan parçaya Ximar, ağlı örtüb dumanlandıran və şüuru pərdələyən içkiyə Xəmr, xəmirin üstünü örtüb saxlamağa təxmir deyilməsi bu kökdən gəlir. Kəlmənin özü ilahi geyim kodu deyil, örtmə funksiyası daşıyan hər hansı bir parçadır.
Xülasə:
Nur 31-ci ayəsindəki əsas əmr baş örtüyü icad etmək deyil, var olan örtüklə sinə nahiyəsini bağlamaq və təşhirçiliyin qarşısını almaqdır.
Biri örtüyü məcburi formalizmə çevirib ruhu unudursa, digəri onu qadağan edərək azadlıq adı altında eyni məcburiyyəti təkrarlayır. Quranın əsas meyarı örtüyün özü deyil; iffət, təvazökarlıq və insan ləyaqətidir.
Başın örtülməsi və ya açıq olması qadının şəxsi vicdan seçimidir.Həqiqi təqva parçada deyil, azad iradə ilə seçilmiş əxlaqlı həyatdadır.
Fətəli Fətəliyev
TEREF